Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για το Σχέδιο Δράσης Scale της Επιτροπής

Γράφει ο Φώτης Παπαϊωάννου
Κοινωνιολόγος

 

Ευρωπαϊκές Οδηγίες

 

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λαμβάνοντας υπόψη του το σχέδιο δράσης (SCALE) για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία (2004-2010), όπως του παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή -και παρουσιάστηκε σε προηγούμενο άρθρο μας- το ανάλογο ψήφισμα από το ίδιο της 31ης Μαρτίου 2004 για την Ευρωπαϊκή Στρατηγική σε θέματα περιβάλλοντος υγείας, την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας, Ασφάλισης Τροφίμων, όπως και το σχέδιο δράσης των 52 ευρωπαίων υπουργών υγείας και περιβάλλοντος κατά την 4η πανευρωπαϊκή διυπουργική διάσκεψη της Βουδαπέστης (ψήφισμα της 25ης Ιουνίου 2004) κατέθεσε ψήφισμα- αφού προηγήθηκε συζήτηση, ψηφοφορία, αιτιολογική έκθεση από την ορισθείσα εισηγήτρια- το οποίο εγκρίθηκε με 49 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 1 αποχή. Στο κείμενο αυτό, θα εκθέσουμε τις απόψεις του Κοινοβουλίου για το σχέδιο δράσης, με σκεπτικό του, την αιτιολογική έκθεση και τις απόψεις - προτάσεις του επί του σχεδίου.

 

Καταρχήν, διαπιστώνει ότι η εφαρμογή του σχεδίου είναι επιβεβλημένη και δε θα μπορούσε να καθυστερήσει περισσότερο, λόγω της τεράστιας σημασίας και της αύξησης των κινδύνων από την περιβαλλοντική ρύπανση για τη δημόσια υγεία και της αντανάκλασης του φαινομένου στην πρώτη θέση των ανησυχιών των ευρωπαίων πολιτών, όπως και η αξιολόγηση της μεγάλης συμβολής της φύσης και του περιβάλλοντος στον τομέα της δημόσιας υγείας.

 

Το Κοινοβούλιο εκτίμησε θετικά την εστίαση στις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού και την ιδιαίτερη ευαισθητοποίηση για τα παιδιά(με τη χρησιμοποίηση και νομικών μέσων), αλλά επισήμανε τις -κατά την θεώρησή του- ανεπάρκειές της. Προτάσσει την εκπόνηση μιας επιδημιολογικής μελέτης, πάνω στο πρότυπο της «national children study», που διεξάγεται στην Αμερική και κατά την οποία διεξάγεται παρακολούθηση εστιασμένη στα παιδιά από την περίοδο της κύησης έως την ενηλικίωση, για τη σχέση μεταξύ των παρενεργειών που προέρχονται από το περιβάλλον και την έκθεση στους πιθανότερους ρύπους. Καλείται η επιτροπή να εξασφαλίσει την ειδικότερη εξέταση για τους κινδύνους από το περιβάλλον για τα έμβρυα, τα νήπια ,αλλά και για τις ευάλωτες ομάδες. Ιδιαίτερα, στην εισηγητική έκθεση επισημαίνεται η ανάγκη της μελέτης και παρακολούθησης έως την κρίσιμη ηλικία των 18, με βάση τις διαπιστώσεις ότι τα παιδιά διαφέροντας ανά μονάδα σωματικού βάρους από τους ενήλικες είναι με διαφορετικό τρόπο εκτεθειμένα στους περιβαλλοντικούς ρύπους, ανάλογα και με το βαθμό κατά τον οποίο λαμβάνουν κατάλληλες ιατροφαρμακευτικές υπηρεσίες ή ανάλογα με την οικογένεια, τη χώρα ή την περιοχή στην οποία μένουν (ζώνη βιομηχανική ή δρόμοι με κίνηση), με λίγα λόγια, δηλαδή, την σχέση φτώχειας-υγείας. Σε αυτά τα παιδιά η πληροφόρηση και η επικέντρωση πρέπει να είναι πιο βαθιά.

 

Αναγνωρίζεται -παρά τις καλές προθέσεις που αποδίδονται στο σχέδιο δράσης- η ανάγκη δημιουργίας ενός ειδικού μητρώου ,εύκολα προσβάσιμου στο κοινό, όπου θα καταγράφονται ανά γεωγραφική ζώνη, οι σοβαρότερες πηγές ρύπανσης και οι αντίστοιχες ασθένειες. Αυτό θα μπορούσε να διευκολυνθεί μέσω της δημιουργίας ενός ειδικού χάρτη δεδομένων -το INSPIRE- που κατά βάση θα αφορούσε την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και ασφαλέστερους περιβαλλοντικούς ελέγχους.

 

Στην εισηγητική έκθεση, αν και εκφράζεται η ικανοποίηση για το γεγονός του ότι η Επιτροπή αποδίδει σημαντικό βάρος στη σχέση περιβάλλοντος - δημόσιας υγείας και στη σημαντική και σταθερή αύξηση των τεσσάρων σημαντικών ασθενειών (ασθένειες αναπνευστικού, νευροαναπτυξιακές διαταραχές, παιδικοί καρκίνοι, διαταραχές ενδοκρινικού συστήματος) και στις ουσίες που τις αποδίδουν, όπως και στην ύπαρξη των τριών βασικών αξόνων με τις 13 επιμέρους δράσεις, δεν παραγνωρίζεται πως σε πολλά σημεία το σχέδιο παραμένει περισσότερο ένα πρόγραμμα αξιολόγησης των επιπτώσεων του περιβάλλοντος, δε χαράσσει πολιτική, δεν είναι όσο φιλόδοξο θα έπρεπε, δεν αποδίδει ιδιαίτερη σημασία ή επικέντρωση ως προς την πρόληψη και υπάρχει ο κίνδυνος αν δε διασυνδεθούν οι πολιτικές, δε χρησιμοποιηθούν καταλληλότερα και με μεγαλύτερη επάρκεια τα σχετικά νομικά μέσα ή δεν προκληθούν άμεσες δράσεις σε όψεις που δε δίνεται ιδιαίτερο βάρος (π.χ. η εισηγήτρια θεωρεί ότι μόνο η προβληματική του παθητικού καπνίσματος βρίσκει ανταπόκριση στις δράσεις 9-13, όταν τα λοιμώδη και οι ποικίλες μορφές καρκίνου που αποδίδονται σε ρύπους και μπορούν εύκολα να εντοπισθούν δεν έχουν ανάλογη σημασία στο σχέδιο), το σχέδιο να κριθεί ουσιαστικά χωρίς προστιθέμενη αξία και να προταθούν οι εθνικές, περιφερειακές επιλογές στην διαχείριση των προβλημάτων.

 

Η εισηγήτρια εκφράζει την λύπη της για την μη γενικευμένη εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης σε καμιά από τις 13 δράσεις, ενώ αυτό ήταν το κύριο στοιχείο επικρίσεων από το Κοινοβούλιο της στρατηγικής του σχεδίου από την αρχή. Η προληπτική δράση θα πρέπει να ευνοείται σε όλα τα επίπεδα και το στοιχείο της επιστημονικής απόδειξης -όταν υπάρχουν ενδείξεις κινδύνου- να παρακάμπτεται π.χ. προϊόν επικίνδυνο για την υγεία και το περιβάλλον πρέπει να αποσύρεται αυτόματα από την αγορά. Στο σημείο αυτό, η εισηγητική έκθεση ταυτίζεται με την πάγια θέση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλισης Τροφίμων η οποία δε θεωρεί επαρκή λύση τη σύνταξη μαύρης λίστας, αλλά την προοδευτική κατάργηση ουσιών επικίνδυνων. Έχει εξακριβωθεί, με βάση μελέτες, η ύπαρξη χημικών μορίων επικίνδυνων για την υγεία, των οποίων η αντικατάσταση από εναλλακτικά πιο ασφαλή προϊόντα είναι εύκολη.

 

Τα εν λόγω χημικά μόρια επισημαίνονται παρακάτω:

Η ουσία DEHP η οποία υπάρχει στη σύνθεση ιατρικού υλικού, όπως σε σύριγγες, σωλήνες, σακούλες μίας χρήσης, και η οποία αποτελεί κίνδυνο πρωταρχικά για τα νεογνά σε μονάδες εντατικής θεραπείας, αλλά και για τους ενήλικους ασθενείς. Οι ουσίες DINP, DEHP, DBP, DIDP, DNOP και η ουσία BBP: 6 ουσίες οι οποίες ανήκουν στην οικογένεια των φθαλικών ενώσεων, είναι όλες τοξικές για την αναπαραγωγή και την ανάπτυξη, και οι οποίες απαιτείται να καταργηθούν από κάθε χρήση, δηλαδή όχι μόνο από τα πλαστικά από PVC αλλά ακόμη και από τα αρώματα ή τα σαμπουάν. Τα χλωριωμένα διαλυτικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην κατασκευή χρωμάτων, επενδύσεων, πολυμερών όπως το τεφλόν. Ο μόλυβδος σε συγκολλήσεις και το ηλεκτρονικό υλικό. Τα οργανικά φωσφορούχα φυτοφάρμακα, και ιδιαίτερα το χλωροπυριφώς, το diazinon και το μαλαθείον, τρεις ουσίες απαγορευμένες στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 1996, οι οποίες βρέθηκαν «ένοχες» για ενδοκρινικές διαταραχές και κατά συνέπεια παρουσιάζουν κίνδυνο για την ορμονική ανάπτυξη. Η εισηγήτρια επιθυμεί να απαγορευτεί και ένα άλλο φυτοφάρμακο, εξίσου χρησιμοποιούμενο ως εντομοκτόνο: το endosulfan, το οποίο εγκυμονεί τους ίδιους κινδύνους για την υγεία του ανθρώπου.

 

Διαπιστώνοντας, ακόμη, η εισηγήτρια, ότι η βιοπαρακολούθηση, αν και απαραίτητο εργαλείο σε ένα σύστημα με επίκεντρο την πρόληψη και βάση για την καθιέρωση ενός κεντρικού και άρτιας βάσης δεδομένων για θέματα υγείας και περιβάλλοντος, παρόλα αυτά δεν είναι τόσο εύκολο να καθιερωθεί άμεσα, προτείνει την πιο σοβαρή εφαρμογή της, ως πρότυπο αξιολόγησης, μιας και παραμένει το καλύτερο μέσο αποφυγής διαθέσεων ουσιών αποδεδειγμένα βλαβερών, που εξακολουθούν να διατίθενται στο εμπόριο, λόγω μη τεκμηριωμένων αποδείξεων, με παράκαμψη των αρχών της βιοηθικής όσο είναι δυνατό. Επίσης, με δεδομένο ότι η πολιτική που χαράσσει το σχέδιο δράσης θεωρείται διακλαδική και διακρατική, κεντρικό θέμα αποτελεί η εξασφάλιση επαρκών κονδυλίων, μέσω ειδικών δεσμευμένων λογαριασμών, για να είναι δεδομένο ότι τα ποσά θα διατεθούν για τις προβλεφθείσες δράσεις. Κρίθηκε ότι τα 2 έως 3 εκατομμύρια ευρώ που διατίθονταν ετησίως έως τότε στις δράσεις «Περιβάλλον και Υγεία» ως ανεπαρκή ποσά και θεωρήθηκε ότι πρέπει να γίνει επαναπροσανατολισμός κονδυλίων κατά τη φάση της αναθεώρησης (ακριβώς στην μέση) από το 6ο Πρόγραμμα (2004-2007) στο 7ο Πρόγραμμα (όπως περιγράφονται στο σχέδιο δράσης),ώστε να ανέρθουν στα 30 εκατομμύρια ευρώ, ως μία γενναία και μακρόπνοη επένδυση που συνιστά μία ουσιαστική πολιτική χειρονομία για τις μελλοντικές γενιές.

 

Επίσης, το Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή (τόσο στο ψήφισμα όσο και στην εισηγητική του έκθεση) σε μία σειρά από συμπληρωματικές και εξειδικευμένες δράσεις σε κάθε υποδράση όταν διαπιστώνει π.χ. ότι ορισμένες από αυτές δεν έχουν καθορισμένους αριθμητικούς στόχους ή αξιολόγηση ή προώθηση των ερευνών, αδράνεια σε ζητήματα όπως της επιμόρφωσης των υπευθύνων, των εκπαιδευτικών ή της διάχυσης της γνώσης. Αναφέρονται π.χ. η ζήτηση για περαιτέρω έρευνα όσον αφορά τις επιπτώσεις των νέων οικοδομικών υλικών στην υγεία, η καταπολέμηση ασθενειών συνδεδεμένων με τον τρόπο ζωής, όπως το κάπνισμα, η διατροφή, η χρήση οινοπνευματωδών, η σωστή άσκηση ή η απαίτηση από την Επιτροπή σύνταξης Πράσινου Βιβλίου για την οικιακή ρύπανση (συσκευές καύσης, έπιπλα, οικιακός εξοπλισμός), η ενημέρωση για την ηλιακή ακτινοβολία, κ.ά.

 

Σημαντική π.χ. είναι η έκφραση λύπης για την έλλειψη δημοσιονομικού δελτίου για εφαρμογή δράσεων προτεραιότητας ή ο καθορισμός ετών αναφοράς και ποσοστών για τις αέριες εκπομπές τοξικών ουσιών από βιομηχανίες -ιδιαίτερα σε κατοίκους ρυπογόνων τοποθεσιών- όπως, διοξίνες, κάδμιο, μόλυβδο, βενζόλιο, μονομερές χλωριούχο βινύλιο κ.ά. Τέλος, καλείται η Επιτροπή να ενημερώνει το Κοινοβούλιο για την εφαρμογή του σχεδίου ανά τακτά χρονικά διαστήματα, τις προόδους, τις μετατροπές -και τους λόγους αυτών- τα πορίσματα και τις οδηγίες του Π.Ο.Υ. Ακόμη, ζητά να υποβάλλονται στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο εκθέσεις αξιολόγησης ως προς την αποτελεσματικότητα, τη σχέση κόστους - οφέλους του σχεδίου δράσης οι οποίες θα φανερώνουν την βελτίωση των συνθηκών από την εφαρμογή του.

Αναζητήστε στην Οίκοpress

Βασίλης Τακτικός

Βασίλης Τακτικός - προσωπικός ιστότοπος

Επισκεφθείτε επίσης

 

bio trikala logo

ΑΜΚΕ Ερύμανθος

Social Activism

paratiritiriokp

solon

Ερύμανθος Κοινωφελής Εργασία

edo-mko

Επισκεφθείτε τα Blog Μας

TheBlogIconBlogger 

Πανελλήνιο Παρατηρητήριο

Βασίλης Τακτικός – Συγγράμματα για την Κοινωνική Οικονομία

Δημοσιογραφία Πολιτών

Συμμετοχική Δημοκρατία

Η Επανάσταση των Social Media

Πράσινες Πόλεις

Υδάτινοι Πόροι και Περιβάλλον

Διαδραστική Παιδεία μέσω της Τέχνης

Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Social Activism in the World

Κοινωνική Οικονομία

 

Συμπράττων φορέας

Περιφέρεια Αττικής