Τι είναι τα farmers markets; - Ένα νέο στοίχημα που υπόσχεται πολλά

Γράφει ο Φώτης Παπαϊωάννου

Κοινωνιολόγος

Μετά την επιτυχία του πρώτου πειράματος, το εγχείρημα των farmers markets συνεχίζεται! Τι είναι τα farmers markets; H πρώτη ανοιχτή αγορά παραγωγών χωρίς μεσάζοντες, της οποίας η πιλοτική προσπάθεια –στην Πρέβεζα– φανέρωσε ότι η απουσία των μεσαζόντων μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης έριξε σταθερά, άμεσα και γρήγορα τις τιμές των προϊόντων. Εκτός από αυτό όμως συντέλεσε και στην λειτουργία και την επέκταση του υγιούς ανταγωνισμού σε όλο το κύκλωμα της αγοράς μέσα στην πόλη (καθώς και στην ευρύτερη περιοχή του νομού και της περιφέρειας Ηπείρου), κάτι που έγινε ιδιαίτερα αισθητό ανάμεσα στους κατοίκους και εμπόρους μέσα στα όριά της.

Μετά μάλιστα την πιλοτική εφαρμογή (της Πρέβεζας) σχεδιάζεται η δημιουργία άλλων δύο στην πόλη της Δράμας και στην Ηλεία μέσα στον επόμενο μήνα, πάντα με πρωτοβουλίες ομάδων αγροτών και συνεταιρισμών, αλλά με την ουσιαστική στήριξη του Υπουργείου Ανάπτυξης αυτή την φορά, ενώ σε Χανιά και Κοζάνη αναπτύσσονται οι σχετικές διεργασίες από παραγωγούς ώστε να είναι έτοιμοι σε λίγο «οι ενδιαφερόμενοι» να λειτουργήσουν τις αγορές, αντίστοιχα.

Τα farmers markets είναι ένα μοντέλο αγοράς που λειτουργεί ήδη ευρέως στο εξωτερικό, φέρνοντας στο «ράφι του καταναλωτή το χωράφι του γεωργού» και υποστηρίζουν και την ντόπια παραγωγή. Λειτουργούν μαζικά κυρίως στις ΗΠΑ, σε Γαλλία, Ολλανδία, υποστηριζόμενες και εκεί από τους δήμους κυρίως, αλλά και την κρατική επίβλεψη και αρωγή πολλές φορές. Π.χ. στις ΗΠΑ κάθε παραγωγός μπορεί κάποια ορισμένη ώρα της ημέρας ή της εβδομάδας να διαθέτει τα προϊόντα του στους καταναλωτές, χωρίς μεσολάβηση, ενώ σε μερικές από αυτές, εκτός από φρούτα, οπωροκηπευτικά, και παρόμοιας φύσης προϊόντα μπορούν οι παραγωγοί να πωλούν και φαγητά ή ποτά, παρασκευασμένα από τους ίδιους . Στην Ελλάδα μπορεί να ειπωθεί ότι ώθηση για την εμφάνιση και την έμπνευση της λειτουργίας ανάλογων παζαριών, έδωσε το γνωστό μας «κίνημα της πατάτας», εμπνευσμένο κι αυτό με την σειρά του από την οικονομική κρίση και τα φαινόμενα της φτώχειας σε μεγάλο πληθυσμιακό κομμάτι και την ανάγκη απάντησης σε αυτά που προκύπτει μέσα από τις ανάγκες κάθε κοινωνικοοικονομικού κάθε φορά κλάδου.

Η πρώτη πιλοτική αγορά αγροτών της χώρας θα συνεχίσει τη λειτουργία της, αφού και δικαστικά απορρίφθηκε (πρωτοβάθμια) η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων την οποία είχε καταθέσει ο Σύλλογος Οπωροπωλών - Παντοπωλών Πρέβεζας κατά της Ένωσης Νέων Αγροτών Πρέβεζας, η οποία είναι «η ψυχή της αγοράς», βασίζοντας τις ελπίδες της και στην υποστήριξη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Ωστόσο οι παραγωγοί που συμμετέχουν σε αυτήν ετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν τα επόμενα «χτυπήματα» σε περίπτωση που οι καταστηματάρχες ή άλλοι παραγωγοί της περιοχής της πόλης-κι όχι μόνο οι παντοπώλες ή οι έμποροι, αφού το παζάρι εξαπλώθηκε σε όλα τα είδη της πόλης προσφύγουν αυτή τη φορά στα διοικητικά δικαστήρια, ή προετοιμάσουν άλλες μορφές αντίδρασης. Επίσης, είναι σημαντικό για το τι μπορεί να προκύψει από την καθιέρωση αυτών των «αγορών», ότι οι παραγωγοί για ακόμη μια φορά, συγκέντρωσαν αγροτικά προϊόντα για να τα παραδώσουν στο Δήμο Πρέβεζας, με σκοπό να τα προωθήσει μέσω των υπηρεσιών του σε συμπολίτες που έχουν πραγματικές ανάγκες, ενώ η λαϊκή αγορά λειτουργεί κάθε Σάββατο και η συμμετοχή συνεχώς αυξάνεται. Άλλα παρεπόμενα οφέλη (που αναμένονται και σε άλλου τόπους εφαρμογής) ήταν η ταυτοποίηση προϊόντων ως ντόπιων και η αναγνώρισή τους από τον καταναλωτή ως τέτοιων και η προσδοκία καλυτέρευσης των τιμών και της ποιότητας όταν εισαχθούν στο παζάρι και άλλες κατηγορίες προϊόντων  (κτηνοτροφικά, γαλακτομικά, μέλι, κ.α. )

Όσο για τις αγορές στην Δράμα και την Ηλεία, όπως εξηγούν οι υπεύθυνοί τους, το έναυσμα δόθηκε στα «μπλόκα των αγροτών», (στις αγροτικές κινητοποιήσεις δηλαδή πριν από 2 χρόνια) κυρίως στις εθνικές οδούς ,όπου οι αγωνίες για τις στρεβλώσεις, την απεμπλοκή από τα "καρτέλ" των μεσαζόντων, το ξεκίνημα με το κίνημα της πατάτας, οι διαδοχικές «ζυμώσεις», επαφές και συζητήσεις που δεν σταμάτησαν, έφτασαν στο «οριακό» σημείο της αναζήτησης νέων πρακτικών, της προσπάθειας λειτουργίας και διάδοσής τους.

«Δεν ξεκινάμε με σύνθημα “όλα τα λεφτά, όλα τα κιλά”, όπως οι πατεράδες μας, γιατί αυτά μας έφτασαν εδώ που είμαστε σήμερα, αλλά με σύνθημα “όλα τα κιλά με τη σωστή τιμή στην αγορά"», δηλώνουν οι πιο συνειδητοποιημένοι από τους αγρότες και παραγωγούς, έχοντας τις ανάλογες εμπειρίες από ανέξοδες υποσχέσεις, εύκολες λύσεις και πρακτικές αδιέξοδες, που οδήγησαν έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας, στον μαρασμό, στην υποβάθμιση και την απουσία προοπτικής για τον εκσυγχρονισμό του κλάδου και την υγιή και αποδοτική του λειτουργία.

Οι προσπάθειες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης στρέφονται στην «αξιοποίηση των υπαρχουσών υποδομών» ώστε να μην υπάρξει ανάγκη για κονδύλια κατασκευής νέων. «Τα farmers markets επιθυμούμε να λειτουργήσουν πιλοτικά ώστε να δούμε τι δυσκολίες θα αντιμετωπίσουμε, να εξετάσουμε ποιες θα είναι οι ανάγκες του ρυθμιστικού πλαισίου, γιατί είναι ένας νέος θεσμός και δεν μπορούμε να πούμε ότι σε ένα πρωί θα στήσουμε 500. Θα μάθουμε πώς λειτουργούν, θα αποκομίσουμε εμπειρίες και στη συνέχεια σταδιακά θα τις διευρύνουμε, με στόχο να καθιερωθεί ένα θεσμικό πλαίσιο» λέει ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης καθηγητής Αθ. Τσαυτάρης. Αναφορικά με τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, για τις οποίες υπάρχει και ειδική στόχευση λόγω της απρόσμενα δύσκολης συγκυρίας της κρίσης που βιώνουμε - 800.000 άτομα είναι κατά τους υπολογισμούς οι «άμεσα χρήζοντες τροφής»- επεσήμανε ότι το υπουργείο εξασφάλισε από τον άξονα της επισιτιστικής βοήθειας 20 εκατ. ευρώ για να διανείμει πέντε βασικά προϊόντα: ρύζι, μακαρόνια, λάδι, φέτα, γραβιέρα. «Για παράδειγμα υπάρχει μια πολύ σημαντική υποδομή στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας, όπου υπάρχουν κάποιες εγκαταστάσεις που για πρώτη φορά αξιοποιούμε σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς, τα Επιμελητήρια, να οργανώσουμε για πρώτη φορά ένα δημοπρατήριο. Θα αποκτήσουμε εμπειρία, παράλληλα με τη μελέτη που έχουμε αναθέσει στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, την οποία περιμένουμε να παραδώσει εντός των επομένων 2 μηνών», δήλωσε ο ίδιος κατά την παρουσία του σε μια άλλη σημαντική πρωτοβουλία εντός της περιφέρειας Αττικής, στο Χωριό Παραγωγών του Δήμου Βύρωνα.

Το «Χωριό Παραγωγών» θεωρείται ότι είναι η συνέχεια του κινήματος διάθεσης προϊόντων χωρίς μεσάζοντες που ο δήμος Βύρωνα ξεκίνησε πριν από μερικούς μήνες, ξεκινώντας από την πατάτα και το ελαιόλαδο.

Εκτός από αυτά τα δύο προϊόντα στο «Χωριό Παραγωγών» διατίθεται μια μεγάλη ποικιλία από προϊόντα όπως γαλακτοκομικά, ελιές, όσπρια, ζυμαρικά, μέλι, ρύζι, αλεύρι, αυγά, πορτοκάλια, γλυκά του κουταλιού κ.α. Κατά τον δήμαρχο Βύρωνα κ. Νίκο Χαρδαλιά, στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι «να ανταποκριθούμε στην όλο και μεγαλύτερη ανάγκη των πολιτών να προμηθευτούν ποιοτικά προϊόντα σε προσιτές τιμές καθώς, σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, πρέπει να σταθούμε στο πλευρό όλων των συμπολιτών μας που μας χρειάζονται».

Η αγορά λειτουργεί την δεύτερη Κυριακή κάθε μήνα (9 το πρωί μέχρι τις 4 το απόγευμα στο πάρκο Καραολή και Δημητρίου στον Βύρωνα) και σε αυτήν οι πολίτες μπορούν να βρουν περισσότερα από 60 ελληνικά προϊόντα, εγγυημένης ποιότητας και με πιστοποίηση ταυτότητας, από 13 συνεταιρισμούς παραγωγών από όλη την Ελλάδα. Από την άνοιξη προγραμματίζεται η λειτουργία του κάθε δεκαπενθήμερο, ενώ όσοι επιθυμούν θα μπορούν να ενημερώνονται από πριν για τα προϊόντα που διατίθενται, τους παραγωγούς, την τιμή καθενός από αυτά, καθώς κα για τις ενδεικτικές τιμές λιανικής τους. Η πρωτοβουλία του Δήμου Βύρωνα είναι ανοιχτή προς όλους τους εμπόρους που ενδιαφέρονται να διαθέσουν τα προϊόντα τους απευθείας στους καταναλωτές. Σημαντικό ακόμη είναι, ότι μέσω της συγκεκριμένης δράσης, κάθε μήνα θα λειτουργεί έλεγχος στην τιμή των βασικών προϊόντων, δηλαδή θα έχει το ρόλο η αγορά Παρατηρητήριου Τιμών, με άξονα την προστασία των καταναλωτών.

Θεωρούμε ότι η στήριξη τέτοιων πρωτοβουλιών είναι ιδιαίτερης αξίας για την καθιέρωση του υγιούς ανταγωνισμού, της εναρμόνισης της χώρας μας με τις διεθνείς πρακτικές, την μείωση των υπερβολικών στρεβλώσεων κάθε είδους στο εμπόριο που είναι πολύ μεγάλες για την Ελλάδα –σταθερά δυστυχώς–, αρκεί να λειτουργήσουν σωστά, με ξεκάθαρο νομικό πλαίσιο και ρυθμίσεις και να μην προκαλέσουν προβλήματα και δυσλειτουργίες στο ευρύτερο κύκλωμα της αγορά και του εμπορίου. Όσο για την αποτελεσματικότητά τους ως προς την προστασία του καταναλωτή είναι κάτι που έχει αποδειχθεί στο εξωτερικό, ενώ καταλαβαίνει εύκολα κανείς την σημασία της λειτουργίας τους αυτή την εποχή, ιδιαίτερα για τις ευπαθείς ομάδες.

Αναζητήστε στην Οίκοpress

Βασίλης Τακτικός

Βασίλης Τακτικός - προσωπικός ιστότοπος

Επισκεφθείτε επίσης

 

bio trikala logo

ΑΜΚΕ Ερύμανθος

Social Activism

paratiritiriokp

solon

Ερύμανθος Κοινωφελής Εργασία

edo-mko

Επισκεφθείτε τα Blog Μας

TheBlogIconBlogger 

Πανελλήνιο Παρατηρητήριο

Βασίλης Τακτικός – Συγγράμματα για την Κοινωνική Οικονομία

Δημοσιογραφία Πολιτών

Συμμετοχική Δημοκρατία

Η Επανάσταση των Social Media

Πράσινες Πόλεις

Υδάτινοι Πόροι και Περιβάλλον

Διαδραστική Παιδεία μέσω της Τέχνης

Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Social Activism in the World

Κοινωνική Οικονομία

 

Συμπράττων φορέας

Περιφέρεια Αττικής