Το φαινόμενο του άρρωστου κτιρίου

Γράφει η Ελένη Κατσίμπρα
Γεωγράφος, M.Sc.

Αρκετά κτίρια κατασκευάζονται σήμερα με σκοπό τη μείωση του εισερχόμενου “φρέσκου” αέρα, διότι είναι οικονομικότερο να επανακυκλοφορεί ο αέρας, ο οποίος έχει ήδη θερμανθεί το χειμώνα ή ψυχθεί το καλοκαίρι, απ' ότι να ληφθεί αέρας από έξω και να θερμανθεί ή να ψυχθεί. Επιπλέον, οι πόρτες και τα παράθυρα κατασκευάζονται όσο το δυνατόν πιο αεροστεγή γίνεται και ο εισερχόμενος αέρας μέσω του εξαερισμού μειώνεται σχεδόν στο μηδέν, έτσι ώστε να αναπνέεται ανακυκλωμένος αέρας.

Στο άρθρο που ακολουθεί θα διερευνηθούν οι παράγοντες που οδηγούν στη δημιουργία ενός άρρωστου κτιρίου, τα συμπτώματα και οι ασθένειες που προκαλούνται και οι τρόποι αντιμετώπισης ενός τέτοιου προβλήματος.

Το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου και οι κυριότερες παθήσεις

Ο όρος «άρρωστο κτίριο» χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει τα νεόκτιστα κτίρια που δεν προορίζονται για βιομηχανική χρήση, αλλά για να στεγάσουν υπηρεσίες ή κατοικίες και τα οποία παρουσιάζουν προβλήματα «εσωτερικής ρύπανσης». «Εσωτερική ρύπανση» θεωρείται η κακή ποιότητα του αέρα των εσωτερικών χώρων. Ο όρος «σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου» χρησιμοποιείται για να εκφράσει την κακή κατάσταση της υγείας τουλάχιστον του 50% των ενοίκων, η οποία χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα ενοχλήματα που αποδίδονται αποκλειστικά και μόνο στην εσωτερική ρύπανση του αέρα του κτιρίου (http://diocles.civil.duth.gr/links/home/periodiko/issue19/is19ar05.pdf).

Οι κυριότερες παθήσεις που προκαλούνται από την παραμονή για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ένα άρρωστο κτίριο προκαλεί:

  1.  ρινίτιδες (αλλεργικές ή μη αλλεργικές)
  2.  ιγμορίτιδες
  3.  ωτίτιδες
  4.  επιπεφυκίτιδες
  5.  πνευμονίες      
  6.  δερματίτιδες (εκζέματα)
  7.  παθήσεις του πεπτικού συστήματος
  8.  νεοπλασίες
  9.  παθήσεις του ήπατος
  10.  παθήσεις των νεφρών
  11.  παθήσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος 

Κρούσματα που παρατηρούνται σε ένα άρρωστο κτίριο

Κρυμμένοι ρύποι και χημικά στους χώρους εργασίας, σε σχολεία ακόμα και σε νοσοκομεία, επιβαρύνουν καθημερινά την υγεία των ανθρώπων και ευθύνονται για μια σειρά ασθενειών και θανάτων. Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και επισημαίνουν ότι εκτός από την ατμοσφαιρική ρύπανση, η δημόσια υγεία απειλείται από πλήθος αόρατων κινδύνων και στους κλειστούς χώρους στους οποίους υπολογίζεται ότι περνάμε το 80% της ζωής μας.

Έρευνες του πανεπιστημίου Αθηνών καταδεικνύουν ότι στο 70% των κτιρίων, δημόσιων ή ιδιωτικών, καταγράφεται τουλάχιστον ένα είδος ρύπου πάνω από τα επιτρεπτά όρια. Περίπου 2.000 εργαζόμενοι υπολογίζεται ότι νοσούν ετησίως στην Ελλάδα εξαιτίας των κακών συνθηκών υγιεινής που επικρατούν στους χώρους εργασίας, με την πολιτεία να αδιαφορεί. Στην Αυστραλία 5.000 άτομα προσβάλλονται ετησίως από καρκίνο, ενώ στην Ευρώπη το 22% των απασχολουμένων εισπνέει επιβλαβείς ουσίες κατά το ένα τέταρτο του εργασιακού βίου. Τα λεγόμενα «άρρωστα» κτίρια, οι ακατάλληλες συνθήκες υγιεινής στην εργασία και τα ελλιπή μέτρα προφύλαξης από τη συχνή επαφή με χημικές ουσίες προκαλούν νόσους που σχετίζονται με την πόλη, τη σύγχρονη ζωή και την εργασία. Πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου Αθηνών αποκαλύπτει ότι το 70% των δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων σχολεία, νοσοκομεία, σπίτια και χώροι εργασίας είναι εξαιρετικά επικίνδυνα. Από τις μετρήσεις που έγιναν διαπιστώθηκε ότι τουλάχιστον ένας ρύπος, που προέρχεται είτε από την ατμοσφαιρική ρύπανση είτε από τα ίδια τα υλικά κατασκευής βρίσκεται πάνω από τα ανεκτά όρια. Οι ρύποι αυτοί μπορούν να προκαλέσουν από απλή μείωση της παραγωγικής ικανότητας μέχρι καρκινογενέσεις καθώς η καθημερινή έκθεση σε αυτούς λειτουργεί σωρευτικά.

Πίνακας 1. Βλαπτικοί παράγοντες που ευθύνονται για την εσωτερική ρύπανση ενός άρρωστου κτιρίου

ΧΗΜΙΚΟΙ

ΦΥΣΙΚΟΙ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ

Φορμαλδεΰδη (HCHO)

Ραδόνιο

Βακτήρια

Μονοξείδιο του άνθρακα (CO)

 

Ιοί

Διοξείδιο του άνθρακα (CO2)

 

Μύκητες

Τα οξείδια του αζώτου (ΝΟ-ΝΟ2)

 

Οργανικές ενώσεις και σωματίδια

Αμίαντος

 

Βενζόλη

Τεχνητές Ορυκτές ίνες

 

Τριχλωροαιθυλένιο

Παθητικό κάπνισμα

 

 

Πτητικές οργανικές ουσίες

 

 

Στερεά σωματίδια

 

 

Πηγή: http://diocles.civil.duth.gr/links/home/periodiko/issue19/is19ar02.pdf

(ο πίνακας δημιουργήθηκε με πληροφορίες από το site)

 

Τρόπο πρόληψης και αντιμετώπισης

Το σύστημα του κλιματισμού σε ένα νέο κτίριο, στην ιδανική περίπτωση, πρέπει να σχεδιαστεί από αρχιτέκτονα μαζί με μηχανολόγο μηχανικό και σύμβουλο κλιματισμού ή υπηρεσιών κτιρίου – παρά από ένα συγκρότημα επιχειρήσεων των ενδιαφερομένων συμβαλλόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένου του εξοπλισμού υπηρεσιών κλιματισμού των κατασκευαστούν που παρέχουν “δωρεάν σχεδιαστικές υπηρεσίες”. Προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην υγεία και την άνεση παρά στο κόστος. Στη συνέχεια ακολουθούν κάποιες διαδικασίες πρόληψης και αντιμετώπισης του προβλήματος.

  • Μεμονωμένος έλεγχος

Το σύστημα πρέπει να σχεδιαστεί με όσο το δυνατόν περισσότερο μεμονωμένο έλεγχο των συνθηκών και πρέπει να σχεδιαστεί έτσι, ώστε όλοι οι εργαζόμενοι να έχουν καλή πρόσβαση στο φυσικό φως. Τα παράθυρα πρέπει να μπορούν να ανοίξουν και τα ποσοστά ροής θερμοκρασίας και αέρα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο τοπικά και πιο ελέγξιμα.

  • Εξαερισμός

Το σύστημα πρέπει να έχει την ευελιξία για τη ρύθμιση που γίνεται στο ποσό του φρέσκου αέρα που λαμβάνεται στο σύστημα και για το ποσό παροχής φρέσκου αέρα στις διαφορετικές περιοχές μέσα στο κτίριο. Το σύστημα πρέπει να είναι σε θέση να παραδώσει έναν ελάχιστο φρέσκο όγκο αέρα 8 λίτρων ανά δευτερόλεπτο ανά άτομο στην πλήρη κατοχή του κτιρίου. Ο χωριστός εξαερισμός εξάτμισης πρέπει να παρασχεθεί στον εξοπλισμό, όπως τα φωτοτυπικά μηχανήματα και οι κουζίνες. Πρέπει, τέλος, να καθιερωθεί μια πολιτική για το κάπνισμα στην εργασία. Ίσως, η πιο ενδεδειγμένη λύση να είναι δωμάτιο με ένα χωριστό σύστημα εξαερισμού που εξαντλεί τον καπνό άμεσα έξω από το κτίριο. Το σύστημα πρέπει να σχεδιαστεί έτσι ώστε ο καπνός να μην κυκλοφορεί σε όλο το κτίριο.

  • Εξαεριστήρες

Ο προσδιορισμός της θέσης των εξαεριστήρων ανεφοδιασμού και επιστροφής πρέπει να ενθαρρύνει την πλήρη κυκλοφορία του αέρα σε όλα τα γραφεία. Τα σχέδια κυκλοφορίας πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τη μεταβαλλόμενη τοποθέτηση των χωρισμάτων και των επίπλων. Επομένως, όλες οι πιθανές μελλοντικές υποδιαιρέσεις του διαστήματος πρέπει να προβλεφθούν.

  • Έλεγχος υγρασίας

Οι υγραντήρες πρέπει να είναι τύπου ατμού και να αποφεύγεται το νερό που μπορεί να ενισχύσει τα επίπεδα μικροοργανισμών.

  • Νερό/υγρασία στο σύστημα

Είναι δυνατό να σχεδιαστεί ένα σύστημα που δεν παράγει υγρές περιοχές στις διαχειριζόμενες μονάδες και τον αγωγό αέρα: η υγρασία παρέχει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την αύξηση των μικροοργανισμών. Εντούτοις, εάν υγρά μέρη ή απλώς τα μέρη που πιάνουν υγρασία προβλεφθούν, πρέπει να είναι προσιτά για συχνό καθαρισμό.

  • Θερμοστάτες

Πρέπει να υπάρχει ένας θερμοστάτης μέσα στο χώρο των γραφείων (όχι σε ένα διάδρομο), σε κάθε πάτωμα του κτιρίου.

  • Θερμικό κέρδος

Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα θέρμανσης της θερμικής ακτινοβολίας, όπως π.χ. Ο προσανατολισμός του κτιρίου και το μέγεθος των παραθύρων. Το σύστημα κλιματισμού πρέπει επίσης να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει το φορτίο θερμότητας από εξοπλισμό, όπως μονάδες οπτικής επίδειξης.

  • Εξωτερικός αεραγωγός εισαγωγής

Ο εξωτερικός αέρας δεν πρέπει να προέρχεται από ψεκασμό κτιρίων, πάρκα αυτοκινήτων, πεζοδρόμια, εξατμίσεις ή άλλες πηγές ρύπανσης.

  • Φίλτρα

Τα φίλτρα πρέπει να επιλεχτούν προσεκτικά σύμφωνα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τη φύση της εργασίας που εκτελείται στο κτίριο και πρέπει να τοποθετηθούν στη διαχειριζόμενη μονάδα αέρα για μέγιστη αποδοτικότητα.

  • Αγωγός

Ο αγωγός πρέπει να σχεδιαστεί με κανονικά ανοίγματα για να επιτρέψει το καθάρισμα και για να εξασφαλίσει μια ήρεμη και υγιή μετάδοση του αέρα.

  • Υλικά

Τα υλικά που αινούν την αύξηση μικροοργανισμών, όπως είναι το ξύλο, πρέπει να αποφευχθούν, όπως ο αφρός αμιάντων, το φαϊμπεργκλας και ο αφρός φορμαλδεΰδης δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν. (http://buildinggreen.gr/wordpress/wp-content/uploads/2009/04/piskitzis_syndrome.pdf)

 katsibra1 

Μπορεί ένα κτίριο να είναι άρρωστο; ΝΑΙ

Αναζητήστε στην Οίκοpress

Βασίλης Τακτικός

Βασίλης Τακτικός - προσωπικός ιστότοπος

Επισκεφθείτε επίσης

 

bio trikala logo

ΑΜΚΕ Ερύμανθος

Social Activism

paratiritiriokp

solon

Ερύμανθος Κοινωφελής Εργασία

edo-mko

Επισκεφθείτε τα Blog Μας

TheBlogIconBlogger 

Πανελλήνιο Παρατηρητήριο

Βασίλης Τακτικός – Συγγράμματα για την Κοινωνική Οικονομία

Δημοσιογραφία Πολιτών

Συμμετοχική Δημοκρατία

Η Επανάσταση των Social Media

Πράσινες Πόλεις

Υδάτινοι Πόροι και Περιβάλλον

Διαδραστική Παιδεία μέσω της Τέχνης

Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Social Activism in the World

Κοινωνική Οικονομία

 

Συμπράττων φορέας

Περιφέρεια Αττικής