Αστική Ρύπανση και Πολιτικές Ορθής Διαχείρισής της - ΜΕΡΟΣ Β

Δημοσιεύτηκε: Παρασκευή, 05 Οκτωβρίου 2012 17:41

Γράφει ο Αθανάσιος Κόκκοτος, Διαχειριστής Περιβάλλοντος - Περιβαλλοντολόγος

 

Δ. ΗΧΟΡΥΠΑΝΣΗ

Τι είναι ηχορύπανση

Ηχορύπανση ή περιβαλλοντικός θόρυβος είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος εντός του οποίου ζούμε, εργαζόμαστε, διασκεδάζουμε, κάνουμε τον περίπατό μας, τις διακοπές μας, ταξιδεύουμε κ.τ.λ. από δυνατούς ήχους (τόνους και θορύβους).

Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες υποβάθμισης της ποιότητας του περιβάλλοντος στα αστικά κέντρα, επηρεάζοντας δυσμενώς τόσο την ποιότητα ζωής των πολιτών όσο και την υγεία τους. Σύμφωνα με έρευνες, το γενικό αποτέλεσμα ακανόνιστων και χαοτικών ήχων μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό του ακουστικού τύμπανου, δυσμενείς επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής (όπως εκνευρισμός) μέχρι και καρδιαγγειακά νοσήματα. Επίσης, η μακροχρόνια έκθεση σε επίπεδα θορύβου άνω των 75dB μειώνει την ακουστική ικανότητα και επηρεάζει τη φυσική και ψυχική υγεία του ανθρώπου.

Πηγές και αιτίες θορύβου

Οι δυνατοί ήχοι έχουν πολλές πηγές προέλευσης. Οι πιο συνηθισμένες είναι οι βιομηχανίες, τα μέσα μεταφοράς (αυτοκίνητα, τρένα, αεροπλάνα, πλοία, ιδίως δε οι μοτοσικλέτες και τα μοτοποδήλατα), μηχανήματα έργων (εκσκαφείς, φορτωτές, οδοστρωτήρες, προωθητήρες, κομπρεσέρ κ.τ.λ.), οχλούσες εγκαταστάσεις, όπως βιομηχανίες και βιοτεχνίες στις οποίες λειτουργούν θορυβώδη μηχανήματα αλλά και σε μικρότερες δραστηριότητες οικιακές συσκευές, μουσικά όργανα και στερεοφωνικές εγκαταστάσεις σε μπαρ, καφετέριες, κέντρα διασκεδάσεως, κατοικίες κ.ά.

Κύριες αιτίες μεγέθυνσης του προβλήματος είναι η αύξηση της κυκλοφορίας σε συνδυασμό με την εξάπλωση των αστικών περιοχών, τις συνθήκες διαβίωσης και μετακίνησης αλλά και την ποιότητα της κτηριακής ηχοπροστασίας.[1],[8]

Πολιτικές ορθής διαχείρισης


Ε. ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ

Τι είναι αισθητική ρύπανση 

Με τον όρο αισθητική ή οπτική ρύπανση εννοούμε οτιδήποτε διαταράσσει την περιβαλλοντική αισθητική. Οτιδήποτε δε συνάδει με τον υπόλοιπο χώρο γύρω του. Οτιδήποτε μας βομβαρδίζει με άχρηστα και υπερβολικά οπτικά μηνύματα.

Παραδείγματα αστικής οπτικής ρύπανσης

  1. Σύγχρονες μοντέρνες πολυκατοικίες κοντά σε παλιά διατηρητέα κτήρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας ρύπανσης είναι το κέντρο της Αθήνας στην πλατεία Ομόνοιας όπου η εναλλαγή νέων και παλαιών κτηρίων συνοδεύεται και από μιας αμφιλεγόμενης αρχιτεκτονικής πλατεία.

    MK
    Εικόνα 1. Άποψη της πλατείας Ομονοίας στο κέντρο της Αθήνας.

  2. Οι στύλοι και οι πυλώνες της Δ.Ε.Η. και του Ο.Τ.Ε. μέσα σε κατοικημένες περιοχές,  όπως για παράδειγμα, στην περιοχή του δήμου Αιγάλεω ενώ τα υπέργεια καλώδια σύνδεσης μεταξύ των στύλων δημιουργούν ένα αντιαισθητικό τοπίο που μοιάζει με ιστό αράχνης.

    DEI

    Εικόνα 2. Όταν οι στύλοι της Δ.Ε.Η. χαλούν την ομορφιά της φύσης στην πόλη.[4]

  3. Το μεγάλο πλήθος κεραιών πάνω στις ταράτσες πολυκατοικιών και δημοσίων κτηρίων δημιουργώντας ένα δάσος από κεραίες.

    ILIAKOI

    Εικόνα 3.  Το σύγχρονο «δάσος», κεραίες πάνω στις ταράτσες  πολυκατοικιών.[4]
  4. Οι ταμπέλες και οι πινακίδες των επιχειρήσεων παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στην οπτική ρύπανση. Σε περιοχές και δρόμους όπου υπάρχουν πολλές επιχειρήσεις, το μάτι του περαστικού δε μπορεί να εστιάσει. Κάθε κτήριο διαθέτει πέντε με έξι διαφορετικές ταμπέλες.

    VENZINADIKO
    Εικόνα 4. Συνήθης εικόνα στην Αθήνα, οδικό φανάρι γεμάτο από πινακίδες με έντονα χρώματα που αποπροσανατολίζουν τον οδηγό.[5]

  5.  Τα γνωστά γκράφιτι που γεμίζουν την πόλη με πολλά έντονα χρώματα και ακανόνιστα σχέδια σε κάθε σημείο της πόλης ακόμη και σε απαγορευμένα σημεία, όπως για παράδειγμα, πάνω σε οδικές πινακίδες.

    GRAFITI
    Εικόνα 5: Γκράφιτι στους δρόμους.[4]

  6. Οι ανεξέλεγκτες αφισοκολλήσεις.

    AFISES

    Εικόνα 6. Ρύπανση από ανεξέλεγκτη αφισοκόλληση.[6]

  7. Τα παρατημένα κτήρια, οι μισογκρεμισμένες κατασκευές, τα σκουριασμένα συρματοπλέγματα των οικοπέδων, οι μισοδιαλυμένοι κάδοι απορριμμάτων, οι τοίχοι που έχουν ποτίσει από τα καυσαέριο, ακόμη και τα έργα που γίνονται συνέχεια στους δρόμους της Αθήνας.

Πολιτικές ορθής διαχείρισης 

 

ΣΤ. ΦΩΤΟΡΥΠΑΝΣΗ 

Τι είναι φωτορύπανση 

Με τον όρο φωτορύπανση, περιγράφουμε το φαινόμενο του υπερβολικού και λανθασμένου φωτισμού των αστικών περιοχών και τις συνέπειές του. Τα άφθονα φώτα των πόλεων ανακλώνται και διαχέονται στην ατμόσφαιρα με αποτέλεσμα το γνωστό σε όλους φωτισμένο ουρανό των αστικών περιοχών. Η φωτορύπανση έχει επιπτώσεις και στον άνθρωπο, στο περιβάλλον, στην πανίδα και στη χλωρίδα, αλλά και σημαντική οικονομική σημασία καθώς είναι δείγμα σπατάλης πολύτιμων ενεργειακών πόρων.

 

FOTOR
Εικόνα 7.Συγκριτική εικόνα της ίδιας περιοχής χωρίς και με φωτορύπανση (η σκοτεινή έκδοση ήταν κατά τη διάρκεια διακοπής ρεύματος στο δημόσιο χώρο).[7]

Τα πραγματικά αίτια του προβλήματος είναι ο υπερβολικός και λανθασμένος φωτισμός. Κατά συνέπεια, μεγάλα ποσά ενέργειας ξοδεύονται είτε για φωτισμό που πάει χαμένος, για παράδειγμα, στοχεύοντας τον ουρανό είτε για το φωτισμό χώρων όπου δεν είναι απαραίτητος.

Πολύ συνηθισμένη είναι η σπατάλη ενέργειας από το ίδιο το κράτος και τους δημόσιους φορείς για το φωτισμό των δημόσιων χώρων και κτηρίων. Η επιβάρυνση αυτή αφενός ζημιώνει όλους τους πολίτες οικονομικώς, αφετέρου αποτελεί σπατάλη πολύτιμων ενεργειακών πόρων. Επίσης, συχνό φαινόμενο είναι οι δυνατοί προβολείς που χρησιμοποιούνται για διαφημιστικές πινακίδες ή άλλα δυνατά φώτα που χρησιμοποιούνται για διάφορους σκοπούς με πιο συχνά τα φώτα «ασφαλείας». Ο εκθαμβωτικός φωτισμός και η οπτική όχληση μειώνουν την ποιότητα ζωής στο αστικό περιβάλλον, από αισθητικής αλλά και πρακτικής άποψης.[8]  


Η περίπτωση των αστικών κέντρων της Ελλάδας
Στους παρακάτω χάρτες φαίνεται ποια αστικά κέντρα της Ελλάδος είναι αυτά με τη μεγαλύτερη φωτορύπανση καθώς και πιο συγκεκριμένα οι περιοχές εκείνες της Αττικής που παρουσιάζουν έντονο το φαινόμενο της φωτορύπανσης.

 

MAP
Εικόνα 8.Διαβάθμιση της φωτορύπανσης στις ελληνικές πόλεις.[3]

Από τον παραπάνω χάρτη, φαίνεται ότι τα αστικά κέντα εκείνα που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη φωτορύπανση στην Ελλάδα είναι η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, ο Βόλος, η Λάρισα και το Ηράκλειο.

 

MAP2
Εικόνα 9. Η ορατότητα των νυχτερινών φώτων στην Αττική (ο χάρτης προκύπτει από τα στοιχεία της έρευνας του κ. Μιχάλη Πετράκη, διευθυντή του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών).[3]

Από τον παραπάνω χάρτη της Αττικής, φαίνεται ότι οι περιοχές εκείνες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη φωτορύπανση είναι το κέντρο και τα βουνά της Αθήνας, η Ραφήνα, τα Σπάτα, τα βόρεια προάστια, ο Άλιμος, το Λαγονήσι και ολόκληρος ο Πειραιάς.

Πολιτικές ορθής διαχείρισης

 

Ζ. ΡΥΠΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ

Τι είναι η ρύπανση εσωτερικών χώρων 

Μέχρι πρόσφατα, όλες οι προσπάθειες ελέγχου της ρύπανσης του αέρα γίνονταν για τον ανοιχτό χώρο. Όμως, επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι δαπανούν μεγάλο ποσοστό του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους, δίδεται τώρα προσοχή στα προβλήματα που δημιουργούνται από ρυπαντές του αέρα στους χώρους αυτούς.

Πηγές εκπομπής αέριων ρυπαντών εσωτερικών χώρων


Κύρια είδη ρυπαντών


Πολιτικές ορθής διαχείρισης


Αναφορές:

1. http://ixoripansi.gr

2. http://www.ypeka.gr/Default.aspx?tabid=614&language=en-US

3. http://ontimezero.blogspot.gr/2009/04/90.html

4. http://www.zougla.gr/perivallon/article/optiki-ripansi

5. http://vavakos.wordpress.com

6. http://atlantis-santorini.net/to_orgio_tis_afissas

7. http://www.darksky.gr/lightpollution/economy.html
8. 21ος Αιώνας - Προβληματισμοί για τη ρύπανση του περιβάλλοντος, ενημέρωση-μέτρα προστασίας, Αθανάσιος Δηλανάς, εκδόσεις Αθ. Σταμούλη, 1999