ΚηφιSOS: Παραρεμάτια ανάπλαση ή καταστροφή;

Δημοσιεύτηκε: Τετάρτη, 28 Νοεμβρίου 2012 15:42

Γράφει η Ελένη Κατσίμπρα
Γεωγράφος
M.Sc.

Η Αθήνα μορφολογικά αποτελεί μια επιμήκη λεκάνη απορροής που οριοθετείται από τους εξής όγκους: στα δυτικά από το Αιγάλεω, στα βόρεια από την Πάρνηθα, στα ανατολικά από την Πεντέλη και τον Υμηττό και στα νότια με το Σαρωνικό κόλπο. Τα κύρια ρέματα που σχηματίζουν το υδρογραφικό δίκτυο της περιοχής είναι αυτά του Κηφισού και του Ιλισσού.

Ωστόσο, το υδρογραφικό δίκτυο και κατά συνέπεια η λεκάνη απορροής της Αθήνας καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια της έντονης ανοικοδόμησης της πόλης. Το μεγαλύτερο μέρος των μικρών ρεμάτων καταπατήθηκε και οικοδομήθηκε. Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλά ρέματα χρησιμοποιήθηκαν ως ανοικτοί υπόνομοι, ενώ παράλληλα οι γρήγοροι ρυθμοί αστικοποίησης δεν επέτρεψαν την έγκαιρη κατασκευή αποχετευτικού δικτύου.

Ταυτόχρονα, η καλυμμένη επιφάνεια των χειμάρρων προσέφερε τον απαραίτητο χώρο για τη δημιουργία νέων οδικών αξόνων, απαλλάσσοντας την αθηναϊκή κοινωνία από επώδυνες απαλλοτριώσεις.

Ωστόσο, οι πλημμύρες αποτελούν μια φυσική διαδικασία ενός ποταμού, αλλά έχουν χαρακτηριστεί ως καταστροφή από τη στιγμή που ο άνθρωπος άρχισε να οικοδομεί στην πλημμυρική ζώνη ή ακόμη και να τροποποιεί τη φυσική ροή των υδάτων. Οπότε, είναι λογικό να δημιουργούνται πλημμυρικά φαινόμενα στην παραρεμάτια περιοχή των ποταμών και να προκαλούνται σημαντικά προβλήματα στις υφιστάμενες χρήσεις γης.

Καθ' όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, η Αθήνα αντιμετωπίζει τους χείμαρρους είτε ως πρόβλημα, το οποίο επιλύεται με αντιπλημμυρικά έργα, είτε ως ευκαιρία για τη διάνοιξη νέων αυτοκινητοδρόμων. Δυστυχώς, ακόμη και σήμερα, η πόλη εξακολουθεί να καλύπτει τα ρέματά της ώστε να ανοίξει νέους δρόμους. Αυτό φυσικά συμβαίνει και στην περίπτωση του ρέματος Κηφισού.

Στην περιοχή από τον Κόκκινο Μύλο μέχρι τις Τρεις Γέφυρες, ο Κηφισός κυλάει παράλληλα με την εθνική οδό μέσα σε έναν ανοιχτό οχετό που δεν επιτρέπει την ανάπτυξη παρόχθιας βλάστησης. Από το σημείο αυτό και μετά, ο Κηφισός παύει να αποτελεί φυσικό στοιχείο και μετατρέπεται σε υδραυλικό έργο. Η ροή του ποταμού εμφανίζεται να είναι σε κάποια σημεία καλυμμένη, αλλού υπόγεια, αλλού διευθετημένη, και μόνο στο βορειότερο τμήμα της διατηρεί τα φυσικά χαρακτηριστικά της.

Λόγω του έντονου προβλήματος, το 1994 θεσπίστηκε ειδικό διάταγμα προστασίας του Κηφισού, ενώ το 2002 συστήθηκε ο Φορέας Διαχείρισης και Ανάπλασης του ποταμού. Την ίδια περίοδο δημιουργήθηκαν οι πρώτες κινήσεις κατοίκων της Αθήνας για την προστασία των ελεύθερων χώρων και του φυσικού περιβάλλοντος. Η Κίνηση Πολιτών Κηφι-SOS δραστηριοποιείται από το 1994 και αποτελεί μια από τις παλαιότερες αθηναϊκές ομάδες πρωτοβουλίας.

Η παραρεμάτια ανάπλαση του Κηφισού είναι πλέον απαραίτητη και υπάρχουν χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιου είδους ανάπλασης στη Σεούλ και στη Σιγκαπούρη με εξαιρετικά αποτελέσματα και πλήρη προσαρμογή στο φυσικό περιβάλλον της κάθε περιοχής. Μια τέτοια πρόταση έχει κάνει και ο Βασίλης Ζώτος αρχιτέκτων-πολεοδόμος, ο οποίος δουλεύει εθελοντικά πάνω στο σχέδιο ανάπλασης του Κηφισού με τη βοήθεια μιας επιστημονικής ομάδας αποφοίτων βρετανικών πανεπιστημίων.

Αν η ανάπλαση του Κηφισού γίνει πραγματικότητα, η ζωή της πόλης θα αναβαθμιστεί, διότι θα δημιουργηθούν νέα δίκτυα περιπάτου τα οποία θα συνδέουν τους κατακερματισμένους δημόσιους χώρους. Το μικροκλίμα της περιοχής θα βελτιωθεί καθώς θα δημιουργηθούν "πράσινοι διάδρομοι", οι οποίοι θα προκαλέσουν ψυχρά ρεύματα αέρα και θα μειώσουν τη θερμοκρασία των γύρω κατοικημένων περιοχών. Τέλος, θα αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της αντιπλημμυρικής προστασίας, καθώς είναι διαπιστωμένο ότι τα φυσικά πρανή βοηθούν πολύ περισσότερο από τους ανοιχτούς τσιμεντένιους οχετούς στην αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας του φυσικού κύκλου του νερού.

 


Πηγές:

1. http://www.greekarchitects.gr/

2. http://www.minenv.gr/

3. http://itia.ntua.gr/kephisos/

4. http://www.ethnos.gr/