Who's Online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 153 επισκέπτες και κανένα μέλος

Ποιοι Είμαστε

Newsletter

Γραφτείτε για τα νέα της οίκοpress.

Γίνε μέλος στο Facebook!

 

 ΑΜΚΕ Ερύμανθος

 Κοινωφελής Ερύμανθος Αθήνα

 Δημοσιογραφία Πολιτών

 Βιολογικά Προϊόντα

 Καταναλωτική Συνείδηση

 Οικοενέργεια

Ακολουθήστε μας στο Twitter...

Προτάσεις - Λύσεις για την αναβάθμιση του πρασίνου της Αθήνας

Αναδημοσίευση από: http://www.bioprasino.gr

 

Η αποκαρδιωτική κατάσταση του πρασίνου (αστικού) της Αθήνας, άμεσα συνδεδεμένη με την περιβαλλοντική κρίση και την υποβάθμιση της ποιότητας της ζωής των πολιτών, οδήγησε τη Δ.Ε. του Παραρτήματος Ανατ. Στερεάς Ελλάδας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου (ΓΕΩΤΕΕ), στην ανάληψη πρωτοβουλιών για τη διερεύνηση του θέματος και την προσέγγιση ρεαλιστικών και επιστημονικά τεκμηριωμένων λύσεων για τη βελτίωση της σημερινής κατάστασης.

Στόχος της προσπάθειας αυτής ήταν η αξιοποίηση της γνώσης, της ειδικής επιστημονικής κατάρτισης και πείρας των κατεξοχήν αρμοδίων για το δέμα γεωτεχνικών επιστημόνων, για την:

Περιγραφή και καταγραφή της κατάστασης του αστικού πρασίνου της Αθήνας και των γενικών και ειδικών προβλημάτων και παραγόντων που το επηρέασαν και το επηρεάζουν ποσοτικά και ποιοτικά.

Διερεύνηση των δυνατοτήτων αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών και των προοπτικών ανάδειξης, ανάπτυξης και βελτίωσης του πρασίνου της Αθήνας, και

Χάραξη σε πρώτη προσέγγιση και αδρές γραμμές των βασικών αξόνων μιας ενιαίας ορθής, ρεαλιστικής, επιστημονικά τεκμηριωμένης και προσαρμοσμένης στις σύγχρονες ανάγκες της πόλης και του πολίτη «πολιτικής πρασίνου» για την Αθήνα.

Ήδη ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση της πρωτοβουλίας αυτής, με την εκπόνηση της μελέτης που ακολουθεί στην οποία καταγράφεται:

  • η σημερινή κατάσταση του αστικού πρασίνου της Αθήνας.
  • οι παράγοντες που συνετέλεσαν στην υποβάθμιση του αστικού πρασίνου της Αθήνας και τα προβλήματα, και τέλος
  • οι προτάσεις και οι προοπτικές αναβάθμισης του αστικού πρασίνου της Αθήνας.

Το Παράρτημα της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας του ΓΕΩΤΕΕ, ευελπιστεί ότι το κείμενο αυτό θ' αποτελέσει το πρώτο ερέθισμα για ουσιαστικό διάλογο και δραστηριοποίηση των εμπλεκομένων φορέων και κυρίως της Πολιτείας για τη βελτίωση της κατάστασης και αναστροφή της σημερινής εικόνας του αστικού πρασίνου της Πρωτεύουσας.

  • Κατάσταση Αστικού Πρασίνου της Αθήνας σήμερα

Η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα το πράσινο της Αθήνας είναι σχεδόν αποκαρδιωτική. Ποσοτικά ελάχιστο - μόλις 2,8% της συνολικής εκτάσεως, 2,25 τ.μ. ανά κάτοικο - τυχαία χωροθετημένο και με έντονα σημά­δια φθοράς και κακής φυτοϋγειονομικής κατάστασης το πράσινο της Αθήνας δε μπορεί να εξασφαλίσει την ενεργητική βιομάζα που θα έδινε μία ανάσα πνοής στην πόλη. Στο εσωτερικό της πόλης έχουν εγκλωβιστεί πιεζόμενοι αφόρητα από το μπετόν, την άσφαλτο, τις πλάκες και τις πηγές έντονης ατμοσφαιρικής ρύπανσης λίγοι διάσπαρτοι κοινόχρηστοι χώροι πρασίνου, όπως:

  • Οι Λόφοι: Ακρόπολης, Φιλοπάππου, Πνυκός, Αρείου Πάγου, Λυκαβηττού - Σχιστής Πέτρος, Κολωνού, Σκουζέ, Στρέφη, Φινοπούλου, Αρδηττού, Αττικού Άλσους.
  • Τα Άλση: Πρώην Σχολής Ευελπίδων (Άλσος Πολυγώνου), Συγγρού (Ιλισίων), Σχολής Χωροφυλακής, Εθνικού Κήπου, Ζάππειου, Πεδίο Άρεως, Παγκρατίου, Γουδί.
  • Τα κοιμητήρια: Α' και Β' Δημοτικά κοιμητήριο.
  • Τα ρέματα: Ποδονίφτη, Προφ. Δανιήλ, Γουδί.
  • Αρχαιολογικοί χώροι: Ακαδημία Πλάτωνος.

Οι παραπάνω χώροι αποτελούν περίπου τα 2/3 του πρασίνου της Αθήνας.

Το υπόλοιπο 1/3 το συγκροτούν οι κήποι μικρών ή σχετικά μεγάλων (μέχρι δέκα (10) στρέμματα) πλατειών, νησίδες λεωφόρων ταχείας κυκλοφορίας, πράσινοι κόμβοι κυκλοφοριακών ρυθμίσεων (ανισόπεδων και ισόπεδων).

Η νοητή γραμμή που ενώνει τις πιο πάνω περιοχές χωρίζει την Αθήνα στις ευνοημένες ανατολικές περιοχές και τις προβληματικές δυτικές.

Όμως και στις ανατολικές περιοχές η έλλειψη σύνδεσης των χώρων πρασίνου μεταξύ τους και με το καλούμενο «περιαστικό» πράσινο περιορίζει σημαντικά την ευεργετική δράση της ενεργού βιομάζας. Εξάλλου και αυτό ακόμη το ελάχιστο πράσινο δεν παρουσιάζει ιδανική εικόνα από πλευράς ποιοτικής κατάστασης. Είναι έντονα τα σημάδια φθοράς και κακής φυτοϋγειονομικής κατάστασης.

Τέλος, όσον αφορά τη σχέση πρασίνου ανά κάτοικο η εικόνα είναι ακόμη χειρότερη αφού σήμερα στην Αθήνα αντιστοιχούν 2,25 τ.μ. πρασίνου ανά κάτοικο αντί των 7 τ.μ των διεθνών standards. Για την Αθήνα, λόγω των ξηροθερμικών συνθηκών, της υψηλής δόμησης και του νέφους, οι ανάγκες πρασίνου ανά κάτοικο είναι πολύ μεγαλύτερες. Στο σύνολο των 44 τ.χλμ. των διοικητικών ορίων της Αθήνας εκτιμάται ότι οι παραπάνω χώροι καλύπτουν 4.000 στρέμματα περίπου ή 4 τ.χλμ

Ενώ οι ελεύθεροι αυτοί χώροι συνθέτουν ένα ποσοστό 10,1% του συνολικού χώρου των διοικητικών ορίων του Δήμου Αθηναίων, παρόλα αυτά ο κακός σχεδιασμός των λειτουργιών τους και ο εδαφολογικός τους χαρακτήρας δεν εξασφαλίζει υψηλό ποσοστό ενεργού φυτομάζας, η οποία περιορίζεται σε επιφάνεια που συνθέτει ποσοστό 2,8-3% της συνολικής επιφάνειας των ορίων του Δήμου Αθηναίων.

Οι δενδροστοιχίες αποτελούνται από 87.000 δέντρα με μέσο όρο απόστασης δενδροφύτευσης τα 5 μ. που δίνουν μήκος δικτύου δρόμων 435 τ. χλμ. σε σύνολο 1.000 τ. χλμ. οδικού δικτύου, δηλ. ποσοστό 43,5% του δικτύου της πόλης.

  • Παράγοντες Υποβάθμισης του Πράσινου της Αθήνας

 

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Α. ΦΥΣΙΚΟΙ

Έδαφος
Τα προβλήματα τα οποία συνδέονται με το έδαφος αφορούν κυρίως την ανυπαρξία ή ελαχιστοποίηση των ελευθέρων φυσικών εκτάσεων γι' ανάπτυξη πρασίνου και την οικολογική υποβάθμιση του.

Η αλματώδης ανεξέλεγκτη μεταπολεμική υπερσυγκέντρωση πληθυσμού στην περιοχή της πρωτεύουσας είχε ως συνέπεια την έκρυθμη αστική ανάπτυξη που μαζί με τη βιομηχανική συνέτειναν στην ταχύτατη διείσδυση του οικιστικού ιστού στους ελεύθερους φυσικούς χώρους, στη δραματική μείωση της φυτοκάλυψης και σε πολλές περιπτώσεις στον περιορισμό της σε εδάφη εντελώς ακατάλληλα (βραχώδη, σκελετικά). Συνέτεινε, επίσης, στη ρύπανση των εδαφών από οικιστικά και βιομηχανικά απόβλητα και την αλλοίωση προς το χειρότερο της σύστασης τους (μηχανικής, χημικής, βιολογικής).

Εξάλλου, η έλλειψη μέριμνας επανεμπλουτισμού με θρεπτικά στοιχεία και αυτοσυντήρησης, με τις απαραίτητες καλλιεργητικές τεχνικές, των ήδη εξαντλημένων φυτοκαλυμένων εκτάσεων καθώς και η έλλειψη προστασίας του φυσικού πορώδους του εδάφους έχουν επιδεινώσει την κατάσταση.

Νερό

Το νερό, βασική και αναγκαία συνθήκη ανάπτυξης ζωής δεν έτυχε της σωστής διαχείρισης σε ολόκληρο το λεκανοπέδιο της Αττικής και ιδιαίτερα στην Αθήνα, υπό την ευρύτερη του όρου έννοια.

Η έλλειψη στρατηγικής από τα αρμόδια κυρίως Υπουργεία Γεωργίας, Βιομηχανίας αλλά και τους ΟΤΑ στο θέμα της «οικονομίας νερού» που θα αποσκοπούσε σε μια ορθολογική αξιοποίηση των υδατίνων πόρων ανάλογα με τη χρήση (ύδρευση, άρδευση, βιομηχανική χρήση κ.τ.λ.), τον εμπλουτισμό των πηγών, την ανακύκλωση κ.τ.λ. απέβη μοιραία με τραγική επιβεβαίωση την λειψυδρία των τελευταίων ετών, λόγω της έλλειψης υδατικών κατακρημνισμάτων. Στη μείωση των υδατίνων πόρων συνέβαλε ακόμη η σημαντική μείωση της διηθητικής ικανότητας του εδάφους της πόλης από την κάλυψη του με κτίρια, άσφαλτο και άλλα αδιαπέραστα υλικά, το μπάζωμα των χειμάρρων κ.τ.λ. Στο ποσοτικό πρόβλημα έρχεται να προστεθεί και η συνεχώς αυξανόμενη ποιοτική υποβάθμιση του νερού άρδευσης από μεγάλες συγκεντρώσεις αλάτων και ρυπάνσεις από από­βλητα, που έχουν άμεσες και σοβαρές επιπτώσεις στη φυτοϋγειονομική κατάσταση του πρασίνου της Αθήνας.

Κλίμα

Η έντονη οικιστική ανάπτυξη, η υπέρμετρη συγκέντρωση δραστηριοτήτων στο λεκανοπέδιο και η γενικευμένη πολεοδομική αναρχία έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο κλίμα της Αθήνας με ένταση των ξηροθερμικών φαινομένων (ερημοποίηση). Αυτό σε μία περιοχή ήδη ελλειμματική σε νερό οξύνει το πρόβλημα των υδατικών σχέσεων στα φυτά με πολύ δυσμενείς επιπτώσεις ποσοτικές και ποιοτικές στη βλάστηση και στη διάρκεια ζωής των φυτών.

Φως

Η ατμοσφαιρική ρύπανση σε συνδυασμό με το ύψος των κτιρίων μειώνουν τον φωτισμό των μικρών κοινοχρήστων χώρων, των πεζοδρομίων που φιλοξενούν δενδροστοιχίες και των διάσπαρτων στο μεγαλύτερο ποσοστό πεζοδρόμων που την τελευταία δεκαετία αποτέλεσαν στρατηγική «αναβάθμισης» της ποιότητας ζωής στην πρωτεύουσα.

Αέρας

Η επιβαρυμένη από ρύπους ατμόσφαιρα έχει ως συνέπεια και την ουσιαστική ανυπαρξία καθαρού αέρα.

Ο αέρας της πόλης αντί να είναι ζωογόνος τροφοδότης των φυτών με το απαραίτητο για την αναπνοή των φυτών οξυγόνο, στην πραγματικότητα είναι φορέας τοξικών χημικών ενώσεων που Βλάπτουν σοβαρά τα βασικά στοιχεία αναπνοής - διαπνοής (στομάτια) των φύλλων και των φυτών.

Β. ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ

Αν οι φυσικοί παράγοντες έτσι όπως επιβαρύνθηκαν έχουν ένα σημαντικό ποσοστό ευθύνης για την ποσοτική και ποιοτική υποβάθμιση του πρασίνου της Αθήνας, οι παράγοντες που διαπλέκονται με την ανθρώπινη δραστηριότητα, ανθρωπογενείς, κατέχουν τα πρωτεία. Τα προβλήματα που δημιουργούνται είναι πολυπληθέστερα, πολυπλοκότερα και δυσεπίλυτα, αφού πολλές φορές ήδη διαμορφωμένες καταστάσεις είναι μη αναστρέψι­μες ή για να αναστραφούν απαιτούνται πολλά χρόνια και τεράστιες οικονομικές θυσίες.

Αστική ανάπτυξη

Η υπερσυγκέντρωση πληθυσμού και δραστηριοτήτων στο λεκανοπέδιο και ιδιαίτερα στην Πρωτεύουσα ώθησε, συνεπικουρούμενη και από πολιτικές που ενεθάρρυναν την αυθαιρεσία, σε:

  • Άναρχη, χωρίς κανένα χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό υπέρμετρη ανάπτυξη της πόλης και κατασπατάληση πολυτίμων εκτάσεων και όγκων πολλαπλασίων των πραγματικών στεγαστικών αναγκών με δραματική και θεαματική μείωση της φυτοκάλυψης.
  • Αχαλίνωτη δόμηση, που με τη λογική της αντιπαροχής τσιμεντοποίησε την Αθήνα, αφού οι οικοδομές κατέλαβαν και τα πιο απίθανα σημεία, καταστρέφοντας ταυτόχρονα ζωτικούς χώρους πράσινου και περιορίζοντας στο ελάχιστο τους ελεύθερους ανοιχτούς χώρους.
  • Κατακόρυφη αύξηση της αξίας της γης με συνέπεια την αλλαγή χρήσης (από αγροτική σε αστική) και τη διάσπαση της αλληλοσύνδεσης και συνέχειας του αστικού και περιαστικού πρασίνου.

Δυσανάλογα μεγαλύτερες των αναγκαίων καταστροφές πρασίνου, χωρίς ευαισθησία και συνήθως χωρίς αποκατάσταση για δημόσια, ιδιωτικά και άλλα έργα ή θεσμοθέτηση χώρων στάθμευσης.

  • Βάναυση κατάργηση των υπολειμμάτων της αντιπαροχής, (ελάχιστος απομένων περιβάλλων χώρος).
  • Ανεύθυνη ή πρόχειρη επίδειξη ευαισθησίας με την οργάνωση δήθεν κήπων και άλλων χώρων πρασίνου. Πρόσφατο παράδειγμα τα έργα του ΜΕΤΡΟ και η ανέγερση εμπορικών κέντρων.

Κορυφαία συνέπεια της αστικής ανάπτυξης η ατμοσφαιρική ρύπανση και η ρύπανση του περιβάλλοντος γενικότερα, είναι από τις κύριες αιτίες ποιοτικής αλλά και ποσοτικής υποβάθμισης του αστικού οικο­συστήματος δηλ. του πρασίνου. Το πράσινο αποτελεί μεν φίλτρο για τους αερορυπαντές, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι το ίδιο δεν επηρεάζεται από αυτούς. Μεγάλες συγκεντρώσεις φωτοχημικών ρυπαντών (π.χ. όζοντος, οξειδίων του αζώτου κ.τ.λ.) όπως και αιωρουμένων στερεών επηρεάζουν αρνητικά τη φωτοσύνθεση, την αναπνοή (02) και διαπνοή (Η20), δημιουργούν βλάβες στα φυτά (μικροφυλλία, κηλίδες) και μειώνουν τη διάρκεια ζωής τους, ενώ η υποβαθμισμένη αισθητική παρέμβαση τους στον αστικό χώρο προκαλεί θλίψη και δυστυχία συμπληρώνοντας έτσι την καταπίεση του από άλλες δυσλειτουργίες


Ανυπαρξία κεντρικού σχεδιασμού και πολιτικής πρασίνου
Πολυαρχία διαχείρισης.

Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων το πράσινο της Αθήνας δεν αντιμετωπίστηκε μέχρι τώρα ολοκληρωμένα και σαν ενιαίο σύνολο. Οι μελέτες και οι λύσεις που κατά καιρούς επιχειρήθηκαν ήταν αποσπασματικές και στα πλαίσια άλλων γενικότερων μελετών, όπως π.χ. ευχολογίων για το περιβάλλον, ενώ πολλές καθοριστικές για την αισθητική και λειτουργική αξία της περιοχής παρεμβάσεις, δεν ξέφυγαν από το επίπεδο του λαϊκίστικου εντυπωσιασμού περί δήθεν περιβαλλοντικών ευαισθησιών των τοπικών ή κυβερνητικών εξουσιών.

Συνέπεια αυτής της κατάστασης ήταν η έλλειψη σφαιρικής αντίληψης, η πολυδιάσπαση δυνάμεων και πόρων (φυσικών και οικονομικών), οι ανεύθυνες και άστοχες παρεμβάσεις με τελική κατάληξη την αδυναμία πλήρους εκμετάλλευσης και αξιοποίησης της ενεργούς φυτικής βιομάζας. Εξάλλου, η πολυαρχία διαχείρισης των χώρων πρασίνου της περιοχής Αθήνας, έχει ανάλογες δυσμενείς συνέπειες.

Η έλλειψη συντονισμού και συνεργασίας και πολλές φορές και η αντιπαλότητα των διαχειριστών χώρων πρασίνου δεν είναι θετική για την ανάδειξη τους.

Ενδεικτικά σημειώνουμε ότι το πράσινο της Αθήνας διαχειρίζονται:

Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Διάφορα Υπουργεία και οι υπ' αυτά Οργανισμοί και Νομικά Πρόσωπα, όπως:

  • Υπουργείο Γεωργίας (Επιτροπή Δημοσίων Κήπων & Δεν/χιών - Εθνικός Κήπος Ινστιτούτο Γεωπονικών Επιστημών - Κτήμα Αναβρύτων), Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών - (Άλσος Ιλισίων, Συγγρού).
  • Υπουργείο Δικαιοσύνης (Σχολή Ευελπίδων, Αλσος Χωροφυλακής).
  • Υπουργείο Δημόσιας Τάξης (περιβάλλων χώρος).
  • Υπουργείο Οικονομικών (Επιτροπή Ολυμπίων & Κληροδοτημάτων - Ζάππειο, Αρδηττός)
  • Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ (Πεδίο Άρεως, λόφος Φινόπουλου, νησίδες λεωφό­ρων ταχείας κυκλοφορίας, Μείζον Αττικό Άλσος, Ομόνοια, Άγαλμα Βενιζέλου).
  • Υπουργείο Πολιτισμού (Αθλητικοί χώροι, στάδια, Αρχαιολογικοί χώροι).
  • Υπουργείο Παιδείας (Πανεπιστημιακοί χώροι, σχολικοί χώροι)
  • Υπουργείο Τουρισμού (εγκαταστάσεις EOT κλπ.)
  • Υπουργείο Πρόνοιας (Νοσοκομειακοί χώροι).
  • ΕΥΔΑΠ (50% Λόφου Κοίλης Πετραλώνων, Λόφος Π. Τσαλδάρη και Βελβενδούς).
    ΟΣΕ (Ρουφ. Σταθμός Λαρίσης, Σταθμός Πελοποννήσου, χώρος Οδού Δηλιγιάννη και Β. Μπενάκη).

•    ΗΣΑΠ (από Πειραιά έως Κηφισιά).

 

Έλλειψη επαρκών οικονομικών πόρων.

Τα ποσά τα οποία διάφοροι φορείς και η Πολιτεία διαθέτουν για το πράσινο είναι ανεπαρκή και οι προϋπολογισμοί ως προς αυτό το τμήμα περιθωριακοί και κατ' εκτίμηση, χωρίς προμετρήσεις και οριστικές λεπτομερείς μελέτες.

Ατυχείς επιλογές χώρων εγκατάστασης πρασίνου.

Ένα μεγάλο πρόβλημα στην ανάπτυξη πρασίνου είναι η εγκατάσταση του σε χώρους εντελώς ακατάλληλους (από πλευράς σύστασης εδάφους, προσανατολισμού κ.τ.λ.) που δεν συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις που θα εξασφαλίζει την ομαλή εξέλιξη των φυτών.

Η ανάπτυξή του εντοπίζεται σε χώρους ή θέσεις-υπολείμματα του μελετητικού έργου άλλων «ειδικών» ή αποτελεί έκδοχο της αισθητικής αντίληψης «ειδικών» και μη.

Παρατηρείται, σε απογοητευτικό βαθμό, ανεξέλεγκτη προσωπική αισθητική αντίληψη της διαχείρισης του πρασίνου από την πλευρά δημοτών ή καταστηματαρχών που μισθώνουν τους κοινόχρηστους χώρους, (π.χ. ζαρντινιέρες κάδε μορφής και τρόπου φύτευσης, καλαμποκιές στις δέσεις φύτευσης των δενδροστοιχιών). Ιδιαίτερα η πυκνή φύτευση και παραβίαση αποστάσεων που προσδιορίζει η τελική ανάπτυξη των ειδών δέντρων στις δενδροστοιχίες ή η χρήση των δένδρων ως εμπόδια για την αποτροπή της παράνομης στάθμευσης, είναι απαράδεκτη πρακτική.

Διείσδυση ακαταλλήλων ειδών και ποικιλιών φυτών.

Η έλλειψη θεσμοθετημένων κανόνων και σχεδιασμού παραγωγής υλικών πειθανάγκασε στη διείσδυση πολλών ακαταλλήλων ειδών και ποικιλιών φυτών. Κακοί χειρισμοί και ανεύθυνες πρωτοβουλίες άλλαξαν τις ενδεδειγμένες ισορροπίες και έδρασαν τελικώς αρνητικά στην ανάδειξη του πρασίνου της πόλης δημιουργώντας σε πολλές περιπτώσεις τεράστιο λειτουργικό και αισθητικό κόστος, που παρά τις οικονομικές θυσίες δεν αποδίδει.

  • Κοινωνική συμπεριφορά του χρήστη πολίτη

Παρόλα τα θετικά βήματα και την ευαισθητοποίηση για το περιβάλλον, ο Αθηναίος χρήστης πρασίνου δεν εκφράζει φιλική διάθεση προς αυτό. Λόγω της ανεπάρκειας των χώρων πρασίνου, αθέλητα θα μπορούσαμε να πούμε, ζημιώνει το πράσινο μη γνωρίζοντας τα όρια αντοχής του. Έτσι ή αδιαφορεί ή στην ακόμη χειρότερη περίπτωση δε σέβεται και δεν προστατεύει το πράσινο. Οι αισθητικές και ποσοτικές ζημιές (ρύπανση, καταστροφή φυτών) στα πάρκα, νησίδες, δενδροστοιχίες είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο. Γίνεται εντονότερο στις περιπτώσεις που από κακό σχεδιασμό η εγκατάσταση πρασίνου σ' ένα χώρο δεν εντάσσεται με ασφάλεια και εμποδίζει καθημερινές λειτουργικές ανάγκες (π.χ. η διασπορά μικρών χώρων πρασίνου στα δάπεδα των πεζοδρόμων πρέπει να αποφεύγεται αφού σε πολλές περιπτώσεις είναι αντιφατική για τη λειτουργία τους ή επίδειξη αδόκιμης οικολογικής ευαισθησίας). Δεν πρέπει να χρεώνεται ο πολίτης την έλλειψη προοπτικής του κράτους. Οι χώροι σήμερα είναι ανεπαρκείς, ενώ οι λειτουργικές ανάγκες πολύ μεγάλες. Επομένως η προσαρμογή των χώρων στα νέα λειτουργικά δεδομένα είναι άμεση. Παράλληλα, η ενημέρωση και η συμφιλίωση του πολίτη με την πραγματικότητα θα βοηθήσει στην αποδοχή των νέων δεδομένων και το μεγαλύτερο σεβασμό προς το πράσινο, με ευρεία έννοια, που θα αναδείξει το ρόλο του ως βασικό στοιχείο βελτίωσης της ποιότητας ζωής.

  • Υποβάθμιση του ρόλου του γεωτεχνικού ειδικού επιστήμονα - Μακρόχρονη απουσία του από κέντρα λήψης αποφάσεων.

Παρότι ο ρόλος του έμπειρου και ειδικού γεωτεχνικού επιστήμονα είναι αυτονόητος και κυριαρχικός, δυστυχώς μέχρι σήμερα οι γεωτεχνικοί δεν είχαν, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, ουσιαστική συμμετοχή στα κέντρα λήψεως αποφάσεων, το σχεδιασμό και τις εφαρμογές ανάπτυξης πρασίνου και δεν αξιοποιήθηκαν, παρά περιορισμένα, από τους διαχειριστές πρασίνου.

Εξάλλου, η όψιμη εμπλοκή και άλλων επιστημονικών κλάδων και ειδικοτήτων (εντεταγμένων σε δυναμικότερες συντεχνίες π.χ. TEE) στο σχεδιασμό, εγκατάσταση, συντήρηση κ.τ.λ. πρασίνου και η έλλειψη συνεργασίας ή πολλές φορές η ανταγωνιστικότητα με τους γεωτεχνικούς, είχε σαν συνέπεια την περιθωριοποίηση του γεωτεχνικού - ειδικού επιστήμονα, ο οποίος συνήθως περιορίζεται στην παθητική υλοποίηση ειλημμένων αποφάσεων. Συνήθως καλούνται να καλύψουν την ανεπάρκεια «των συνήθως επαϊόντων», «πιο καταξιωμένων στην κατεστημένη αγορά μελετητών» που για πολλά χρόνια υποβάθμιζαν την προτεραιότητα του κεφαλαίου πράσινο, επειδή δεν αναγνώριζαν την άγνοιά τους. Με τη νοοτροπία αυτή συνδέεται και η έλλειψη ανάλογα οργανωμένων και στελεχωμένων από ειδικούς γεωτεχνικούς, υπηρεσιών πρασίνου. Φορείς οι οποίοι έχουν στη δικαιοδοσία τους και διαχειρίζονται μεγάλες εκτάσεις πρασίνου δεν διαθέτουν ειδικούς γεωτεχνικούς. Αλλά και στο ΥΠΕΧΩΔΕ ο ρόλος τους υποβαθμίζεται στην παθητική παρακολούθηση εκείνων που καθορίζουν τις «λύσεις». Τα πολεοδομικά και λοιπά μελετητικά γραφεία σπάνια αξιοποίησαν τους γεωτεχνικούς στο πρόσφατο παρελθόν.

  • Στενότητα εξειδικευμένου βοηθητικού προσωπικού εγκατάστασης και συντήρησης πρασίνου.

Καίτοι δεν εμφανίζεται ως μείζονος σημασίας θέμα, εντούτοις είναι καθοριστικό για την καλή εγκατάσταση, ανάπτυξη, συντήρηση του πρασίνου. Άλλωστε, στη χώρα μας είναι κοινής αποδοχής η άποψη πως οτιδήποτε κατασκευάζεται, δε συντηρείται. Τόσο στα έργα ανάπτυξης όσο και συντήρησης πρασίνου, κατά κανόνα δε συμμετέχουν ειδικευμένοι εργάτες. Έλληνες εργάτες προερχόμενοι από διάφορα επαγγέλματα που μαστίζονται από κρίση ή αλλοδαποί (κυρίως σε εργολαβικά εργοτάξια) πλαισιώνουν κατά κανόνα τις υπηρεσίες (Δημοσίου ή Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης) ή ιδιωτικές επιχειρήσεις που ασχολούνται με την ανάπτυξη και συντήρηση χώρων με πράσινο.

  • Προτάσεις και Προοπτικές Αναβάθμισης του Πρασίνου της Αθήνας.

Η εικόνα που προέκυψε από την προηγούμενη διερεύνηση είναι βέβαια απαισιόδοξη. Όμως το πράσινο -το αστικό- είναι για την Αθήνα ανάγκη ζωής και ως τόσο επιτακτική ανάγκη πρέπει να αντιμετωπιστεί με θαρραλέα, γενναιόδωρη και ρεαλιστική πολιτική. Σε αυτό το πνεύμα το ΓΕΩΤΕΕ Παρτ. Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας προτείνει:
Κεντρικό σχεδιασμό και χάραξη ενιαίας πολιτικής για το
αστικό πράσινο της Αθήνας από ένα και μόνο επιτελικό φορέα αρμοδιότητας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, αφού η Αθήνα υπό την ευρύτερη έννοια είναι ένα ενιαίο οικιστικό συγκρότημα. Απόδοση της διαχείρισης του αστικού πράσινου στους ΟΤΑ (Δήμους και Κοινότητες}. Διαμόρφωση μιας ιεραρχίας ανάπτυξης και συντήρησης του πράσινου. Με τις ρυθμίσεις αυτές μπαίνει τέλος στην πολυαρχία διαχείρισης και σε όλες τις δυσμενείς επιπτώσεις που προέρχονται απ' αυτή με κατοχύρωση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος κατά περίπτωση.
Γενναιόδωρη χρηματοδότηση έργων πρασίνου με διάθεση επαρκών πιστώσεων στο πλαίσια δυναμικών προδια
γραφών για την εγκατάσταση του και οπωσδήποτε όχι στα πλαίσια αιφνιδιαστικών εντυπωσιασμών των τοπικών αρχών.

Άμεση αλληλοσύνδεση και επαναχωροθέτηση του πρασίνου με την ένταξη και νέων χώρων, όπως χώροι στρατοπέδων, νοσοκομείων, αυλές σχολείων, Πανεπιστημιακοί χώροι, χώροι Οργανισμών Κοινής Ωφέλειας (ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΔΑΠ, ΗΣΑΠ κ.τ.λ.), ανάλογα με τις ήδη διαμορφωμένες κλιματολογικές και πολεοδομικές συνθήκες της Αθήνας.

Περαιτέρω σύνδεση με το περιαστικό πράσινο θα επιτευχθεί:

  • Η προσέγγιση του ιδανικού προτύπου διάταξης πρασίνου πόλης,
  • Η μεγιστοποίηση της ευεργετικής δράσης με τη χαλάρωση των πιέσεων και την εν πολλοίς αδιατάρακτη λειτουργία της εκτεταμένης Βιομάζας και
  • Η δημιουργία αστικών αεραγωγών που θα βελτιώσουν τους ρυθμούς ανακύκλωσης των αερίων μαζών και κατ' επέκταση άμβλυνση ή πλήρης έλεγχος του φωτοχημικού νέφους.

Καταγραφή και αποτύπωση ελευθέρων ανοιχτών χώρων και εξασφάλιση νέων χώρων που έχουν εναπομείνει για εγκατάσταση πρασίνου με:

• Μεταφορά βιομηχανιών και βιοτεχνιών στα εκτός του οικιστικού ιστού βιομηχανικά πάρκα και βιομηχανικές περιοχές και απόδοση χώρων, που ελευθερώνονται στο πράσινο.

Απαλλοτριώσεις, αναπλάσεις, ενοποιήσεις των ακαλύπτων χώρων μεταξύ των πολυκατοικιών με κατεδάφιση των διαχωριστικών κατασκευών.

Προστασία και οικολογική αποκατάσταση των ρεμάτων με ενδεδειγμένες παρεμβάσεις (φυτοτεχνικές, αντιδιαβρωτικές).

Ένταξη όρων ανάπτυξης πρασίνου στις γενικές οικοδομικές δραστηριότητες με σχετική πρόβλεψη ασφαλών προδιαγραφών στον οικοδομικό κανονισμό (Γ.Ο.Κ.). Ενίσχυση των πολεοδομικών γραφείων και ανάλογων υπηρεσιών με Γεωτεχνικούς.

Ανάπτυξη πρασίνου εντός των κτιριακών εγκαταστάσεων (πράσινο πρόσοψης, roofgardens κ.τ.λ.) και των χώρων που τα περιβάλλουν, αρχής γενομένης από τα δημόσια κτίρια.

Θέσπιση κινήτρων για τους δημότες, ανάπτυξης πρασίνου στις ιδιοκτησίες τους σε συνεργασία με υπεύθυνο επιστημονικό σύμβουλο (γεωτεχνικό).

Δημιουργία του κατάλληλου ανθρωπογενούς οικολογικού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη και συντήρηση του πρασίνου. Προστασία του εδαφικού πορώδους (για τη συντήρηση, τον αερισμό και την υγρασία του εδάφους) με τη θεσμοθέτηση μέτρων για την παραγωγή και τη χρησιμοποίηση των καταλλήλων δομικών υλικών στα διάφορα έργα.

Επιστημονική επιλογή και τεκμηρίωση φύτευσης ειδών και ποικιλιών φυτών, για φυτικές συνδέσεις ανάλογα με το μικροκλίμα και τις λειτουργίες των χώρων με καθοριστικό ρόλο ειδικού γεωτεχνικού επιστήμονα.

Λήψη δραστικών μέτρων για τον περιορισμό των πηγών ρύπανσης εδάφους, νερού, ατμόσφαιρας, ώστε να αρθούν οι δυσμενείς επιπτώσεις της.

Ένταξη του πρασίνου και σύνδεσή του με τις καθημερινές λειτουργικές ανάγκες της σύγχρονης αστικής κοινωνίας, με νέες τεχνικές και αντιλήψεις. Το είδος και η σύνδεση του πράσινου των πάρκων, δενδροστοιχιών πεζοδρομίων, νησίδων, δημοσίων κτιρίων κ.τ.λ. θα πρέπει να προσδιορίζεται με κριτήρια όχι μόνο αισθητικά, αλλά εξυπηρέτησης και άλλων αναγκών π.χ. περιορισμού ηχορύπανσης και αερορύπανσης, διευκόλυνσης κυκλοφορίας, προστασίας κατοικημένων περιοχών κ.τ.λ.

Συνεργασία και σύνδεση του Γεωπονικού Πανεπιστημίου της Αθήνας, του Ινστιτούτου Γεωπονικών Επιστημών, του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. και άλλων συναφών ιδρυμάτων και οργανισμών με τη Νομαρχιακή και Τοπική Αυτοδιοίκηση για το σχεδιασμό και υλοποίηση προγραμμάτων ανάπτυξης και διαχείρισης πρασίνου.

Ορθολογική αξιοποίηση του υλικού κρατικών και δημοτικών φυτωρίων (που πρέπει να αναπτυχθούν) με προγραμματισμό παραγωγής βάσει προμετρημένων αναγκών στα πλαίσια συγκεκριμένης στρατηγικής έργων με χρονοδιαγεγραμμένες φάσεις. Όχι δωρεάν παροχή φυτών. Αντίθετα, αξιοποίησή τους στα πλαίσια κινητοποίησης μαζικών φορέων οι οποίοι θα συμμετέχουν σε επιστημονικά σχεδιασμένες εξορμήσεις.

Καθοριστική συμμετοχή του γεωτεχνικού ειδικού επιστήμονα στα κέντρα λήψης αποφάσεων για το πράσινο, το σχεδιασμό και την υλοποίηση προγραμμάτων πρασίνου. Εξειδίκευση της εκπαίδευσης των γεωτεχνικών στο πράσινο, κατοχύρωση της ειδικότητας αυτής του γεωτεχνικού επιστήμονα. Δημιουργία υπηρεσιών πρασίνου στους φορείς που διαχειρίζονται το πράσινο και στελέχωσή τους με το κατάλληλο έμπειρο και ειδικό γεωτεχνικό προσωπικό.

Πλαισίωση και των Πολεοδομικών Υπηρεσιών με ειδικό για το πράσινο πόλης, γεωτεχνικό. Εκπαίδευση βοηθητικού τεχνικού προσωπικού πρασίνου (άμεσα και ταχύρρυθμα σε κλίμακα Α και Β βαθμού Αυτοδιοίκησης). Υπάρχει σήμερα μεγάλη έλλειψη σε αυτόν τον κλάδο. Σύσταση ειδικότητας βοηθού «κηποτέχνη» στα Επαγγελματικά Τεχνικά Λύκεια και ΙΕΚ για συνεχή παραγωγή προσωπικού ικανού να συμμετέχει στην εκτέλεση έργων ανάπτυξης και συντήρησης πρασίνου.

Απαγόρευση των χημικών μέσων (ζιζανιοκτόνων) ελέγχου της ετήσιας ποώδους βλάστησης στους υπορόφους των λόφων και Αλσών. Χρήση μηχανικών μέσων (χορτοκοπτικών) και ενσωμάτωση των προϊόντων κοπής στο έδαφος για εμπλουτισμό του.

Περιορισμός των χημικών σκευασμάτων καταπολέμησης των μυκητολογικών και εντομολογικών προσβολών των φυτών.

Θεσμοθέτηση των βιολογικών καταπολεμήσεων.

  • Θέσπιση ειδικής Νομοθεσίας για την προστασία του αστικού πρασίνου.
  • Θέσπιση προδιαγραφών ασφαλούς (στατικά και οικολογικά) ανάρτησης πράσινου σε οικοδομικά συγκροτήματα κάθε κατηγορίας (ιδιωτικά, δημόσια) που καταργούν χώρους πρασίνου.
  •  

Αξιολόγηση εισαγομένων φυτών.

Θέσπιση Κώδικα επιστημονικής δεοντολογίας και ευθύνης μελετητών και εκτελεστών έργων οργάνωσης και συντήρησης πρασίνου κοινοχρήστων και ιδιωτικών χώρων.

Καθορισμός ελάχιστου ορίου χώρου πρασίνου στα εκτελούμενα έργα διαμόρφωσης χώρων αναψυχής από το ΓΕΩΤ.Ε.Ε.

Σύσταση οργάνου από Γεωτεχνικούς Επιστήμονες για τον έλεγχο αξιοποίησης και διάθεσης των προϊόντων εκσκαφών δημοσίων και ιδιωτικών έργων σε συνδυασμό με την αξιοποίηση της παραγόμενης στερεάς φάσης (λάσπης) των εγκαταστάσεων βιολογικού καθαρισμού (Δημιουργία τράπεζας εδάφους για έργα ανάπτυξης πρασίνου στον αστικό και περιαστικό χώρο).

Επαναπροσδιορισμός της έννοιας της αποκατάστασης των παλαιών λατομείων στον αστικό και περιαστικό χώρο.

Εξασφάλιση οικονομικών πόρων για την ανάπτυξη και συντήρηση του Αστικού Πράσινου με θεσμοθέτηση της έννοιας της ανταποδοτικότητας για την εκτέλεση των έργων αυτών.

Προβληματισμός για την ορθολογισμένη και επιστημονική προσέγγιση των λαϊκών κινητοποιήσεων συμμετοχής σε αναδασωτικές και γενικές δραστηριότητες ελέγχου περιβαλλοντικών προβλημάτων.

Ενημέρωση και διαφώτιση των πολιτών και ειδικά των μαθητών για ανάπτυξη περιβαλλοντικής συνείδησης, ευαισθητοποίηση και ενεργοποίηση τους με συμμετοχή σε προγράμματα προστασίας και ανάπτυξης πρασίνου.

ΙΔΕΕΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

• Στην προστασία του τοπίου και των φυσικών σχηματισμών που το συνθέτουν.

• Στη δημιουργία ενιαίου δικτύου πρασίνου στο ηπειρωτικό τμήμα της Αττικής.

• Στη σύνδεση του αστικού και περιαστικού πρασίνου.

• Στην ένταξη σε ένα ενιαίο δίκτυο ελευθέρων χωρίον, όλων κατά το δυνατόν των πολιτιστικών και ιστορικών στοιχείων της Αττικής.

Αυτό το πλαίσιο θεωρούμε ότι απαιτείται:

  1. Κεντρικός σχεδιασμός – χάραξη ενιαίας πολιτικής για το αστικό πράσινο. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με ευθύνη της Αυτοδιοίκησης από ένα επιτελικό Μητροπολιτικό Ενιαίο Φορέα Διαχείρισης Πρασίνου.
  2. Ενεργοποίηση των Υπηρεσιών Πρασίνου όλων των Δήμων της Αττικής, στο πλαίσιο ενός επιχειρησιακού προγράμματος δράσης με στόχο την αναβάθμιση και αύξηση των χώρων πρασίνου.
  3. Νομοθετικές πρωτοβουλίες για τη θέσπιση ειδικής νομοθεσίας για την προστασία του αστικού πρασίνου.
  4. Σύνταξη προδιαγραφών για τα είδη και τις ποσότητες των φυτών που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση του υπάρχοντος πρασίνου και τη δημιουργία νέου. Με αυτό τον τρόπο θα εμπλουτισθούν κατάλληλα και θα βελτιωθούν τα υφιστάμενα πάρκα της πόλης ώστε να ενισχυθεί ο ευεργετικός τους ρόλος. Επίσης, είναι αναγκαία η ένταξη του πρασίνου στο χώρο και η σύνδεση του με τις καθημερινές λειτουργικές ανάγκες της πόλης. Το είδος και η σύνθεση του πρασίνου θα πρέπει να προσδιορίζεται όχι μόνο με αισθητικά στοιχεία αλλά και στοιχεία εξυπηρέτησης και άλλων αναγκών όπως ο περιορισμός της ηχορρύπανσης, η διευκόλυνσης της κυκλοφορίας, η προστασία των κατοικημένων περιοχών κ.ο.κ. Θα πρέπει, επίσης, να υπάρχει συνδυασμός των χώρων πρασίνου με εγκαταστάσεις κοινωνικού εξοπλισμού και αναψυχής.

Αναζητήστε στην Οίκοpress

Βασίλης Τακτικός

Βασίλης Τακτικός - προσωπικός ιστότοπος

Επισκεφθείτε επίσης

 

bio trikala logo

ΑΜΚΕ Ερύμανθος

Social Activism

paratiritiriokp

solon

Ερύμανθος Κοινωφελής Εργασία

edo-mko

Επισκεφθείτε τα Blog Μας

TheBlogIconBlogger 

Πανελλήνιο Παρατηρητήριο

Βασίλης Τακτικός – Συγγράμματα για την Κοινωνική Οικονομία

Δημοσιογραφία Πολιτών

Συμμετοχική Δημοκρατία

Η Επανάσταση των Social Media

Πράσινες Πόλεις

Υδάτινοι Πόροι και Περιβάλλον

Διαδραστική Παιδεία μέσω της Τέχνης

Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Social Activism in the World

Κοινωνική Οικονομία

 

Συμπράττων φορέας

Περιφέρεια Αττικής