Ενεργειακές καλλιέργειες: μια προσοδοφόρος επένδυση για παραγωγούς και επενδυτές

Δημοσιεύτηκε: Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2013 15:52

Γράφει η Ευαγγελία Κωτσοβίνου,

Γεωπόνος ,M.Sc, Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής, Γ.Π.Α

 

Επενδύστε στο τώρα και στο μέλλον…

 

Η ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος από την αλόγιστη χρήση των ορυκτών καυσίμων, των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) και της διάβρωσης- ερημοποίησης των εδαφών διαφαίνεται τόσο από την Εθνική όσο και από την Κοινοτική Νομοθεσία. Η ενιαία ενίσχυση σύμφωνα με την νέα ΚΑΠ-Δ’ΚΠΣ (Κοινή Αγροτική Πολιτική - Δ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης) προς τις ενεργειακές καλλιέργειες καθώς και η επιχορήγηση από την ΕΕ με στόχο το έτος 2020 να έχει επιτευχθεί το τρίπτυχο: α) 20% μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 σύμφωνα με την Οδηγία 2009/29/ΕΚ, β) 20% συμβολή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας σύμφωνα με την Οδηγία 2009/28/ΕΚ και γ) 20% εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας.

 

 

 

 

 

Παρακάτω θα γίνει μια αναφορά στον κλάδο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και συγκεκριμένα την παραγωγή βιομάζας για ενεργειακούς σκοπούς:

Η βιομάζα  παράγεται από καλλιεργούμενα ή αυτοφυή φυτικά είδη, παραδοσιακά ή νέα, παρέχοντας πρώτες ύλες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διάφορους ενεργειακούς σκοπούς. Συνεπώς, η βιομάζα που παράγεται μπορεί να χρησιμοποιηθεί για καύση ή συμπαραγωγή ηλεκτρισμού με γαιάνθρακες, για ηλεκτροπαραγωγή και θέρμανση, καθώς και σαν πρώτη ύλη για τις θερμοχημικές διεργασίες όπως η πυρόλυση και η αεριοποίηση για την παραγωγή μεθανόλης, του βιοαερίου και των πυρολυτικών ελαίων και για τις βιοχημικές διεργασίες (πχ ζύμωση) για παραγωγή αιθανόλης ή μεθανίου.

Κάποιες από τις παραδοσιακές καλλιέργειες χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας και βιοκαυσίμων και θεωρούνται ενεργειακές καλλιέργειες και τέτοιες είναι το σιτάρι, το κριθάρι, ο αραβόσιτος, τα ζαχαρότευτλα, ο ηλίανθος κ.α.

Όσον αφορά τις "νέες" ενεργειακές καλλιέργειες αυτές είναι είδη με υψηλή παραγωγικότητα σε βιομάζα, ανά μονάδα γης και διακρίνονται σε δύο κατηγορίες, α)τις γεωργικές και β)τις δασικές.

Η έρευνα σχετικά με τις ενεργειακές καλλιέργειες στην Ελλάδα ξεκίνησε πρόσφατα, στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας. Οι σημαντικότερες ενεργειακές καλλιέργειες που έχουν μελετηθεί και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν επιτυχώς στην Ελλάδα για παραγωγή υγρών και στερεών βιοκαυσίμων είναι οι εξής:

Οι γεωργικές ενεργειακές καλλιέργειες διακρίνονται περαιτέρω σε ετήσιες και πολυετείς:

Ετήσιες γεωργικές ενεργειακές καλλιέργειες:

  1. Αραβόσιτος (Zea mays L.)

zuckermais-start1

                       

 

  1. Γλυκό και ινώδες (κυτταρινούχο)      σόργο (Sorghum bicolor L.)

3350774454 0a087b870d1

 

  1. Ελαιοκράμβη (Brassica napus L, Brassica carinata L. Braun )

 

imagesCANN11CS

 

4. Ζαχαρότευτλα (Beta vulgaris L.)

seskoulo 3102517351

 

 

5.Ηλίανθος (Helianthus annuus L.)

 

Ilianthos21

 

6. Κενάφ (Hibiscus cannabinus L.)

2772 pd1741827 31

 

 

7. Κριθάρι (Hordeum sativum/Vulgare L.)

normal 003175-hordeum-vulgare1

8. Σιτάρι (Triticum aestivum L.)

 

882011

Πολυετείς γεωργικές ενεργειακές καλλιέργειες

  1. Αγριαγκινάρα (Cynara brauncardunculus L.)

 

 assets LARGE t 189761 538757261

 

  1. Καλάμι (Arundo donax L.)

arundo20donax1

 

  1. Μίσχανθος (Miscanthus x giganteus GREEF et DEU)

 

imagesCA6TXX2L

  1. Switchgrass      -είδος κεχριού- (Panicum virgatum L.)

Από τις δασικές ενεργειακές καλλιέργειες είναι:

Δασικές ενεργειακές καλλιέργειες

1.Είδη ευκαλύπτων κυρίως Eucalyptus globulus και Eucalyptus camaldulensis

2. Ψευδακακία (Robinia pseudoacacia L.)

Γενικότερα, τα κριτήρια για την τελική επιλογή της κατάλληλης ενεργειακής καλλιέργειας σε μια περιοχή είναι: α) προσαρμογή στις εδαφοκλιματικές συνθήκες, β) ευκολία εισαγωγής στο υπάρχον σύστημα εναλλαγής καλλιεργειών (αμειψισπορά), γ) σταθερές αποδόσεις (ποσοτικά και ποιοτικά) που να προσφέρουν ανταγωνιστικό εισόδημα έναντι των παραδοσιακών καλλιεργειών, δ) θετικό ενεργειακό ισοζύγιο εισροών-εκροών (καθαρό ενεργειακό κέρδος), ε) καλλιεργητικές τεχνικές σύμφωνες με την αειφόρο γεωργία, στ) ανθεκτικότητα σε εχθρούς και ασθένειες, ζ) χρήση των υπαρχόντων μηχανημάτων (κυρίως για τη συγκομιδή) ή με μικρές μετατροπές αυτών και η) διαθεσιμότητα κατάλληλου γενετικού υλικού (σπόροι, ριζώματα).

Άλλα είδη που χρησιμοποιούνται ή μελετώνται για χρήση ως ενεργειακά φυτά στην Ευρώπη και έχουν δώσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα, είναι τα Salix sp. (Ιτιά), Secale cereale (Σίκαλη), Triticale (Τριτικάλε), Phalaris arundinacea, Populus sp. (Λεύκα), Cannabis sativa (Ήμερη κάνναβη), Alnus sp. (Σκλήθρος), Helianthus tuberosus (Κολοκάσι) και Camelina sativa (Ψευδολινάρι).

Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα των ερευνών στη χώρα μας, οι παραγωγικότερες ενεργειακές καλλιέργειες είναι το καλάμι, η αγριαγκινάρα και το γλυκό και ινώδες σόργο, με δυναμικό που ξεπερνά τους 3 τόνους ξηρής βιομάζας ανά στρέμμα. Σχετικά με το παραγόμενο προϊόν, από τις ετήσιες καλλιέργειες το γλυκό σόργο είναι το πλέον υποσχόμενο είδος για παραγωγή βιοαιθανόλης και ο ηλίανθος για παραγωγή βιοντήζελ. Από τις πολυετείς καλλιέργειες, το καλάμι και η αγριαγκινάρα ενδείκνυνται για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και για θέρμανση (πελλέτες), καλλιεργούμενα σε εδάφη με υψηλή υπόγεια στάθμη νερού και ξηρικά-χαμηλής γονιμότητας, αντίστοιχα. Οι στρεμματικές αποδόσεις σε υγρά και στερεά καύσιμα για τις διάφορες καλλιέργειες στην χώρα μας, παρουσιάζονται στους παρακάτω πίνακες (πηγή: ΚΑΠΕ).

 

Πίνακας 1: Στρεμματικές αποδόσεις στην Ελλάδα φυτών για παραγωγή υγρών βιοκαυσίμων, σε πρώτη ύλη και καύσιμο.

 

Βιοκαύσιμο

Πρώτη Ύλη

Απόδοση (κιλά/ στρ.)

Απόδοση σε βιοκαύσιμο (κιλά/ στρ.)

Απόδοση σε βιοκαύσιμο (λίτρα/ στρ.)

Βιοντίζελ

Ηλίανθος

Ελαιοκράμβη

120-210

120-250

40-70 40-83

43-75 43-90

 

Βαμβάκι

120-160

17-23

18-25

Σόγια

160-240

27-41

29-44

Βιοαιθανόλη

Σιτάρι

150-800

36-190

45-240

 

Αραβόσιτος

900

213

270

Τεύτλα

6.000

475

600

Σόργο

7.000-10.000

553-790

675-900

 

 

 

Πίνακας 2: Στρεμματικές αποδόσεις στην Ελλάδα φυτών για παραγωγή στερεών βιοκαυσίμων, σε πρώτη ύλη και ενεργειακό τους περιεχόμενο.

 

Καλλιέργεια

 

Θερμογόνος δύναμη

(MJ/Kg)

Απόδοση σε ξηρή βιομάζα

(κιλά/στρέμμα)

 

Ενεργειακό δυναμικό

(ΤΙΠ/στρέμμα)*

Ευκάλυπτος

19,0

1.800-3.200

0,8-1,3

Ψευδακακία

19,4

240-1.340

0,1-0,6

Καλάμι

18,6

2.000-3.000

0,9-1,3

Μίσχανθος

17,3

800-3.300

0,3-1,2

Αγριαγκινάρα

14,5

1.700-3.300

0,6-1,1

Switchgrass

17,4

2.600

1,1

*ΤΙΠ= Τόνοι Ισοδύναμου Πετρελαίου

Επίσης, η χρήση γεωργικών υλικών, όπως η στερεή και η υγρή κοπριά, καθώς και άλλων αποβλήτων ζωικής ή οργανικής προέλευσης για την παραγωγή βιοαερίου προσφέρει, λόγω των σημαντικών δυνατοτήτων περιορισμού των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, ουσιαστικά περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα τόσο για την παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού όσο και για την παραγωγή βιοκαυσίμων. Χάρη στον αποκεντρωμένο χαρακτήρα τους και στην περιφερειακή επενδυτική δομή, οι εγκαταστάσεις παραγωγής βιοαερίου μπορούν να συμβάλουν κατά τρόπο καθοριστικό στη βιώσιμη ανάπτυξη των αγροτικών ζωνών και να προσφέρουν νέες εισοδηματικές δυνατότητες στους αγρότες.

Καταλαβαίνουμε όλοι την αναγκαιότητα της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ιδίως την μείωση χρήσης των ορυκτών καυσίμων με αύξηση της χρήσης των βιοκαυσίμων. Καθώς, καλύπτονται οι συνεχώς αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ασφαλείς και συμβατές με το περιβάλλον και κυρίως όσον αφορά τον περιορισμό του φαινόμενου του θερμοκηπίου και τον περιορισμό των όξινων βροχών, σύμφωνα με τις αποφάσεις των συνόδων του Ρίο Ντι Τζανέιρο και του Κιότο, διότι η αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με βιομάζα είναι ουδέτερη σε εκπομπές CO2, καθώς η ποσότητα που ελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα μετά την καύση της αφομοιώνεται από το φυτό κατά την φωτοσύνθεση, ενώ από την άλλη πλευρά με την καύση βιομάζας σχεδόν μηδενίζεται η απελευθέρωση θείου (S) στην ατμόσφαιρα.

 

Πηγές:

http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=vBWJVY3FdTk%3d&tabid=37

http://www.ypeka.gr/Default.aspx?tabid=285